aperio
| aperiō | |
| clásico (AFI) | [aˈpɛ.rɪ.oː] |
Etimología
[editar]Del protoitálico *ap-wer-je-, y este del protoindoeuropeo *h₂ṷer-[1], o bien *wer-[2] ("cubrir", "cercar"). Compárese el sánscrito vṛṇóti ('cubrir'), el avéstico gatha vərənauuaitē ('cercar'), el avéstico clásico aiβi vərənuuaiti ('esconder') y el griego antiguo ἁορον (haoron) ("pórtico").[1]
Verbo transitivo
[editar]- 1
- Abrir.
- 2
- Poner al descubierto.
- 4
- Dejar al descubierto, poner de manifiesto, hacer accesible.
Conjugación
[editar]Conjugación de aperiō, aperīre, aperuī, apertum (cuarta conjugación, regular) [▲▼]
| Formas no personales (verboides) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Infinitivo activo | aperīre, aperuisse | |||||
| Infinitivo pasivo | aperīrī | |||||
| Participio activo | aperiēns, apertūrus | |||||
| Participio pasivo | aperiendus, apertus | |||||
| Gerundio | aperiendī, aperiendō, aperiendum | |||||
| Supino | apertum, apertū | |||||
| Formas personales | ||||||
| Modo indicativo | ||||||
| ego | tū | is, ea, id | nōs | vōs | eī, eae, ea | |
| Presente | ego aperiō | tū aperīs | is, ea, id aperit | nōs aperīmus | vōs aperītis | eī, eae, ea aperiunt |
| Pretérito imperfecto | ego aperiēbam | tū aperiēbās | is, ea, id aperiēbat | nōs aperiēbāmus | vōs aperiēbātis | eī, eae, ea aperiēbant |
| Futuro | ego aperiam | tū aperiēs | is, ea, id aperiet | nōs aperiēmus | vōs aperiētis | eī, eae, ea aperient |
| Pretérito perfecto | ego aperuī | tū aperuistī | is, ea, id aperuit | nōs aperuimus | vōs aperuistis | eī, eae, ea aperuērunt, aperuēre |
| Pretérito pluscuamperfecto | ego aperueram | tū aperuerās | is, ea, id aperuerat | nōs aperuerāmus | vōs aperuerātis | eī, eae, ea aperuerant |
| Futuro perfecto | ego aperuerō | tū aperueris | is, ea, id aperuerit | nōs aperuerimus | vōs aperueritis | eī, eae, ea aperuerint |
| Presente pasivo | ego aperior | tū aperīris, aperīre | is, ea, id aperītur | nōs aperīmur | vōs aperīminī | eī, eae, ea aperiuntur |
| Pretérito imperfecto pasivo | ego aperiēbar | tū aperiēbāris, aperiēbāre | is, ea, id aperiēbātur | nōs aperiēbāmur | vōs aperiēbāminī | eī, eae, ea aperiēbantur |
| Futuro pasivo | ego aperiar | tū aperiēris, aperiēre | is, ea, id aperiētur | nōs aperiēmur | vōs aperiēminī | eī, eae, ea aperientur |
| Modo subjuntivo | ||||||
| ut ego | ut tū | ut is, ut ea, ut id | ut nōs | ut vōs | ut eī, ut eae, ut ea | |
| Presente | ut ego aperiam | ut tū aperiās | ut is, ut ea, ut id aperiat | ut nōs aperiāmus | ut vōs aperiātis | ut eī, ut eae, ut ea aperiant |
| Pretérito imperfecto | ut ego aperīrem | ut tū aperīrēs | ut is, ut ea, ut id aperīret | ut nōs aperīrēmus | ut vōs aperīrētis | ut eī, ut eae, ut ea aperīrent |
| Pretérito perfecto | ut ego aperuerim | ut tū aperuerīs | ut is, ut ea, ut id aperuerit | ut nōs aperuerīmus | ut vōs aperuerītis | ut eī, ut eae, ut ea aperuerint |
| Pretérito pluscuamperfecto | ut ego aperuissem | ut tū aperuissēs | ut is, ut ea, ut id aperuisset | ut nōs aperuissēmus | ut vōs aperuissētis | ut eī, ut eae, ut ea aperuissent |
| Presente pasivo | ut ego aperiar | ut tū aperiāris, aperiāre | ut is, ut ea, ut id aperiātur | ut nōs aperiāmur | ut vōs aperiāminī | ut eī, ut eae, ut ea aperiantur |
| Pretérito imperfecto pasivo | ut ego aperīrer | ut tū aperīrēris, aperīrēre | ut is, ut ea, ut id aperīrētur | ut nōs aperīrēmur | ut vōs aperīrēminī | ut eī, ut eae, ut ea aperīrentur |
| Modo imperativo | ||||||
| ― | (tū) | (is, ea, id) | ― | (vōs) | (eī, eae, ea) | |
| Presente | ― ― | (tū) aperī | (is, ea, id) ― | ― ― | (vōs) aperīte | (eī, eae, ea) ― |
| Futuro | ― ― | (tū) aperītō | (is, ea, id) aperītō | ― ― | (vōs) aperītōte | (eī, eae, ea) aperiuntō |
| Presente pasivo | ― ― | (tū) aperīre | (is, ea, id) ― | ― ― | (vōs) aperīminī | (eī, eae, ea) ― |
| Futuro pasivo | ― ― | (tū) aperītor | (is, ea, id) aperītor | ― ― | (vōs) ― | (eī, eae, ea) aperiuntor |
| Leyenda: † arcaico, x no normativo, ■ cambio ortográfico, ■ irregularidad | ||||||
Referencias y notas
[editar]- 1 2 Michiel de Vaan. Etymological Dictionary of Latin and the Other Italic Languages. Página 46. Editorial: Leiden. Brill, 2008. ISBN: 9789004167971.
- ↑ J. P. Mallory & Douglas Q. Adams. The Oxford introduction to Proto-Indo-European and the Proto-Indo-European world. Página 378. Editorial: Oxford University Press. Oxford, 2006. ISBN: 9780199287918.