Ir al contenido

cachar

De Wikcionario, el diccionario libre
cachar
pronunciación (AFI) [kaˈt͡ʃaɾ]
silabación ca-char
acentuación aguda
longitud silábica bisílaba
rima

Etimología 1

[editar]

De cacho, a su vez del latín vulgar *caccullus ('cacharro').

Verbo transitivo

[editar]
1
Romper algo en pedazos o cachos.
2
Romper la superficie de un objeto esmaltado o cerámico, revelando el material áspero debajo.
3
Conversar larga, amigable o animadamente.
  • Ámbito: Colombia (Antioquia).
  • Uso: coloquial.
  • Ejemplo: 

    Cachar: 'charlar, decir cachos o chistes': «echémosle desayuno a las gallinas y nos vamos a cachar aquí adentro»; «cachan mucho».Luis Flórez. Habla y cultura popular en Antioquia. Página 147. Editorial: Instituto Caro y Cuervo. Bogotá, 1957.

Conjugación

[editar]
Conjugación de cacharparadigma: amar (regular) []
Formas no personales (verboides)
Infinitivo cachar haber cachado
Gerundio cachando habiendo cachado
Participio cachado
Formas personales
Modo indicativo
yo vos él, ella, usted nosotros vosotros ustedes, ellos
Presente yocacho cachas voscachás él, ella, ustedcacha nosotroscachamos vosotroscacháis ustedes, elloscachan
Pretérito imperfecto yocachaba cachabas voscachabas él, ella, ustedcachaba nosotroscachábamos vosotroscachabais ustedes, elloscachaban
Pretérito perfecto yocaché cachaste voscachaste él, ella, ustedcachó nosotroscachamos vosotroscachasteis ustedes, elloscacharon
Pretérito pluscuamperfecto yohabía cachado habías cachado voshabías cachado él, ella, ustedhabía cachado nosotroshabíamos cachado vosotroshabíais cachado ustedes, elloshabían cachado
Pretérito perfecto compuesto yohe cachado has cachado voshas cachado él, ella, ustedha cachado nosotroshemos cachado vosotroshabéis cachado ustedes, elloshan cachado
Futuro yocacharé cacharás voscacharás él, ella, ustedcachará nosotroscacharemos vosotroscacharéis ustedes, elloscacharán
Futuro compuesto yohabré cachado habrás cachado voshabrás cachado él, ella, ustedhabrá cachado nosotroshabremos cachado vosotroshabréis cachado ustedes, elloshabrán cachado
Pretérito anterior yohube cachado hubiste cachado voshubiste cachado él, ella, ustedhubo cachado nosotroshubimos cachado vosotroshubisteis cachado ustedes, elloshubieron cachado
Modo condicional
yo vos él, ella, usted nosotros vosotros ustedes, ellos
Condicional simple yocacharía cacharías voscacharías él, ella, ustedcacharía nosotroscacharíamos vosotroscacharíais ustedes, elloscacharían
Condicional compuesto yohabría cachado habrías cachado voshabrías cachado él, ella, ustedhabría cachado nosotroshabríamos cachado vosotroshabríais cachado ustedes, elloshabrían cachado
Modo subjuntivo
que yo que tú que vos que él, que ella, que usted que nosotros que vosotros que ustedes, que ellos
Presente que yocache que túcaches que voscaches, cachés que él, que ella, que ustedcache que nosotroscachemos que vosotroscachéis que ustedes, que elloscachen
Pretérito imperfecto que yocachara, cachase que túcacharas, cachases que voscacharas, cachases que él, que ella, que ustedcachara, cachase que nosotroscacháramos, cachásemos que vosotroscacharais, cachaseis que ustedes, que elloscacharan, cachasen
Pretérito perfecto que yohaya cachado que túhayas cachado que voshayas cachado que él, que ella, que ustedhaya cachado que nosotroshayamos cachado que vosotroshayáis cachado que ustedes, que elloshayan cachado
Pretérito pluscuamperfecto que yohubiera cachado, hubiese cachado que túhubieras cachado, hubieses cachado que voshubieras cachado, hubieses cachado que él, que ella, que ustedhubiera cachado, hubiese cachado que nosotroshubiéramos cachado, hubiésemos cachado que vosotroshubierais cachado, hubieseis cachado que ustedes, que elloshubieran cachado, hubiesen cachado
Futuro que yocachare que túcachares que voscachares que él, que ella, que ustedcachare que nosotroscacháremos que vosotroscachareis que ustedes, que elloscacharen
Futuro compuesto que yohubiere cachado que túhubieres cachado que voshubieres cachado que él, que ella, que ustedhubiere cachado que nosotroshubiéremos cachado que vosotroshubiereis cachado que ustedes, que elloshubieren cachado
Modo imperativo
(tú) (vos) (usted) (nosotros) (vosotros) (ustedes)
Presente (tú)cacha (vos)cachá (usted)cache (nosotros)cachemos (vosotros)cachad (ustedes)cachen
Leyenda: † arcaico, x no normativo, PART se usa más como participio, ADJ se usa más como adjetivo, cambio ortográfico, irregularidad

Traducciones

[editar]
Traducciones []

Etimología 2

[editar]

Del inglés catch ('atrapar').

Verbo transitivo

[editar]
1
Sorprender haciendo algo malo.
  • Ámbito: Chile, Cuba, El Salvador, España[1], Guatemala, Honduras, Bolivia (Tarija), México.
  • Sinónimo: pillar.
2
Tener relaciones sexuales.
3
Atrapar algo al vuelo, especialmente en el deporte.
  • Ámbito: Bolivia, América Central, Colombia, Puerto Rico.
4
Quitar o tomar para sí lo ajeno sin emplear violencia.
5
Hacer a alguien objeto de bromas o burlas.
6
Vigilar disimuladamente.
  • Ámbito: Cuba.

Conjugación

[editar]
Conjugación de cacharparadigma: amar (regular) []
Formas no personales (verboides)
Infinitivo cachar haber cachado
Gerundio cachando habiendo cachado
Participio cachado
Formas personales
Modo indicativo
yo vos él, ella, usted nosotros vosotros ustedes, ellos
Presente yocacho cachas voscachás él, ella, ustedcacha nosotroscachamos vosotroscacháis ustedes, elloscachan
Pretérito imperfecto yocachaba cachabas voscachabas él, ella, ustedcachaba nosotroscachábamos vosotroscachabais ustedes, elloscachaban
Pretérito perfecto yocaché cachaste voscachaste él, ella, ustedcachó nosotroscachamos vosotroscachasteis ustedes, elloscacharon
Pretérito pluscuamperfecto yohabía cachado habías cachado voshabías cachado él, ella, ustedhabía cachado nosotroshabíamos cachado vosotroshabíais cachado ustedes, elloshabían cachado
Pretérito perfecto compuesto yohe cachado has cachado voshas cachado él, ella, ustedha cachado nosotroshemos cachado vosotroshabéis cachado ustedes, elloshan cachado
Futuro yocacharé cacharás voscacharás él, ella, ustedcachará nosotroscacharemos vosotroscacharéis ustedes, elloscacharán
Futuro compuesto yohabré cachado habrás cachado voshabrás cachado él, ella, ustedhabrá cachado nosotroshabremos cachado vosotroshabréis cachado ustedes, elloshabrán cachado
Pretérito anterior yohube cachado hubiste cachado voshubiste cachado él, ella, ustedhubo cachado nosotroshubimos cachado vosotroshubisteis cachado ustedes, elloshubieron cachado
Modo condicional
yo vos él, ella, usted nosotros vosotros ustedes, ellos
Condicional simple yocacharía cacharías voscacharías él, ella, ustedcacharía nosotroscacharíamos vosotroscacharíais ustedes, elloscacharían
Condicional compuesto yohabría cachado habrías cachado voshabrías cachado él, ella, ustedhabría cachado nosotroshabríamos cachado vosotroshabríais cachado ustedes, elloshabrían cachado
Modo subjuntivo
que yo que tú que vos que él, que ella, que usted que nosotros que vosotros que ustedes, que ellos
Presente que yocache que túcaches que voscaches, cachés que él, que ella, que ustedcache que nosotroscachemos que vosotroscachéis que ustedes, que elloscachen
Pretérito imperfecto que yocachara, cachase que túcacharas, cachases que voscacharas, cachases que él, que ella, que ustedcachara, cachase que nosotroscacháramos, cachásemos que vosotroscacharais, cachaseis que ustedes, que elloscacharan, cachasen
Pretérito perfecto que yohaya cachado que túhayas cachado que voshayas cachado que él, que ella, que ustedhaya cachado que nosotroshayamos cachado que vosotroshayáis cachado que ustedes, que elloshayan cachado
Pretérito pluscuamperfecto que yohubiera cachado, hubiese cachado que túhubieras cachado, hubieses cachado que voshubieras cachado, hubieses cachado que él, que ella, que ustedhubiera cachado, hubiese cachado que nosotroshubiéramos cachado, hubiésemos cachado que vosotroshubierais cachado, hubieseis cachado que ustedes, que elloshubieran cachado, hubiesen cachado
Futuro que yocachare que túcachares que voscachares que él, que ella, que ustedcachare que nosotroscacháremos que vosotroscachareis que ustedes, que elloscacharen
Futuro compuesto que yohubiere cachado que túhubieres cachado que voshubieres cachado que él, que ella, que ustedhubiere cachado que nosotroshubiéremos cachado que vosotroshubiereis cachado que ustedes, que elloshubieren cachado
Modo imperativo
(tú) (vos) (usted) (nosotros) (vosotros) (ustedes)
Presente (tú)cacha (vos)cachá (usted)cache (nosotros)cachemos (vosotros)cachad (ustedes)cachen
Leyenda: † arcaico, x no normativo, PART se usa más como participio, ADJ se usa más como adjetivo, cambio ortográfico, irregularidad

Traducciones

[editar]
Traducciones []

Etimología 3

[editar]

De cacha, a su vez del latín capulum.

Verbo transitivo

[editar]
1
Registrar manualmente a una persona por sobre sus vestidos para averiguar si porta armas u otros objetos.

Conjugación

[editar]
Conjugación de cacharparadigma: amar (regular) []
Formas no personales (verboides)
Infinitivo cachar haber cachado
Gerundio cachando habiendo cachado
Participio cachado
Formas personales
Modo indicativo
yo vos él, ella, usted nosotros vosotros ustedes, ellos
Presente yocacho cachas voscachás él, ella, ustedcacha nosotroscachamos vosotroscacháis ustedes, elloscachan
Pretérito imperfecto yocachaba cachabas voscachabas él, ella, ustedcachaba nosotroscachábamos vosotroscachabais ustedes, elloscachaban
Pretérito perfecto yocaché cachaste voscachaste él, ella, ustedcachó nosotroscachamos vosotroscachasteis ustedes, elloscacharon
Pretérito pluscuamperfecto yohabía cachado habías cachado voshabías cachado él, ella, ustedhabía cachado nosotroshabíamos cachado vosotroshabíais cachado ustedes, elloshabían cachado
Pretérito perfecto compuesto yohe cachado has cachado voshas cachado él, ella, ustedha cachado nosotroshemos cachado vosotroshabéis cachado ustedes, elloshan cachado
Futuro yocacharé cacharás voscacharás él, ella, ustedcachará nosotroscacharemos vosotroscacharéis ustedes, elloscacharán
Futuro compuesto yohabré cachado habrás cachado voshabrás cachado él, ella, ustedhabrá cachado nosotroshabremos cachado vosotroshabréis cachado ustedes, elloshabrán cachado
Pretérito anterior yohube cachado hubiste cachado voshubiste cachado él, ella, ustedhubo cachado nosotroshubimos cachado vosotroshubisteis cachado ustedes, elloshubieron cachado
Modo condicional
yo vos él, ella, usted nosotros vosotros ustedes, ellos
Condicional simple yocacharía cacharías voscacharías él, ella, ustedcacharía nosotroscacharíamos vosotroscacharíais ustedes, elloscacharían
Condicional compuesto yohabría cachado habrías cachado voshabrías cachado él, ella, ustedhabría cachado nosotroshabríamos cachado vosotroshabríais cachado ustedes, elloshabrían cachado
Modo subjuntivo
que yo que tú que vos que él, que ella, que usted que nosotros que vosotros que ustedes, que ellos
Presente que yocache que túcaches que voscaches, cachés que él, que ella, que ustedcache que nosotroscachemos que vosotroscachéis que ustedes, que elloscachen
Pretérito imperfecto que yocachara, cachase que túcacharas, cachases que voscacharas, cachases que él, que ella, que ustedcachara, cachase que nosotroscacháramos, cachásemos que vosotroscacharais, cachaseis que ustedes, que elloscacharan, cachasen
Pretérito perfecto que yohaya cachado que túhayas cachado que voshayas cachado que él, que ella, que ustedhaya cachado que nosotroshayamos cachado que vosotroshayáis cachado que ustedes, que elloshayan cachado
Pretérito pluscuamperfecto que yohubiera cachado, hubiese cachado que túhubieras cachado, hubieses cachado que voshubieras cachado, hubieses cachado que él, que ella, que ustedhubiera cachado, hubiese cachado que nosotroshubiéramos cachado, hubiésemos cachado que vosotroshubierais cachado, hubieseis cachado que ustedes, que elloshubieran cachado, hubiesen cachado
Futuro que yocachare que túcachares que voscachares que él, que ella, que ustedcachare que nosotroscacháremos que vosotroscachareis que ustedes, que elloscacharen
Futuro compuesto que yohubiere cachado que túhubieres cachado que voshubieres cachado que él, que ella, que ustedhubiere cachado que nosotroshubiéremos cachado que vosotroshubiereis cachado que ustedes, que elloshubieren cachado
Modo imperativo
(tú) (vos) (usted) (nosotros) (vosotros) (ustedes)
Presente (tú)cacha (vos)cachá (usted)cache (nosotros)cachemos (vosotros)cachad (ustedes)cachen
Leyenda: † arcaico, x no normativo, PART se usa más como participio, ADJ se usa más como adjetivo, cambio ortográfico, irregularidad

Traducciones

[editar]
Traducciones []

Etimología 4

[editar]

De origen incierto, quizás del inglés catch, o del español catar.

Verbo transitivo

[editar]
1
Percibir el significado, sentido o motivo de una acción o dicho.

Conjugación

[editar]
Conjugación de cacharparadigma: amar (regular) []
Formas no personales (verboides)
Infinitivo cachar haber cachado
Gerundio cachando habiendo cachado
Participio cachado
Formas personales
Modo indicativo
yo vos él, ella, usted nosotros vosotros ustedes, ellos
Presente yocacho cachas voscachás él, ella, ustedcacha nosotroscachamos vosotroscacháis ustedes, elloscachan
Pretérito imperfecto yocachaba cachabas voscachabas él, ella, ustedcachaba nosotroscachábamos vosotroscachabais ustedes, elloscachaban
Pretérito perfecto yocaché cachaste voscachaste él, ella, ustedcachó nosotroscachamos vosotroscachasteis ustedes, elloscacharon
Pretérito pluscuamperfecto yohabía cachado habías cachado voshabías cachado él, ella, ustedhabía cachado nosotroshabíamos cachado vosotroshabíais cachado ustedes, elloshabían cachado
Pretérito perfecto compuesto yohe cachado has cachado voshas cachado él, ella, ustedha cachado nosotroshemos cachado vosotroshabéis cachado ustedes, elloshan cachado
Futuro yocacharé cacharás voscacharás él, ella, ustedcachará nosotroscacharemos vosotroscacharéis ustedes, elloscacharán
Futuro compuesto yohabré cachado habrás cachado voshabrás cachado él, ella, ustedhabrá cachado nosotroshabremos cachado vosotroshabréis cachado ustedes, elloshabrán cachado
Pretérito anterior yohube cachado hubiste cachado voshubiste cachado él, ella, ustedhubo cachado nosotroshubimos cachado vosotroshubisteis cachado ustedes, elloshubieron cachado
Modo condicional
yo vos él, ella, usted nosotros vosotros ustedes, ellos
Condicional simple yocacharía cacharías voscacharías él, ella, ustedcacharía nosotroscacharíamos vosotroscacharíais ustedes, elloscacharían
Condicional compuesto yohabría cachado habrías cachado voshabrías cachado él, ella, ustedhabría cachado nosotroshabríamos cachado vosotroshabríais cachado ustedes, elloshabrían cachado
Modo subjuntivo
que yo que tú que vos que él, que ella, que usted que nosotros que vosotros que ustedes, que ellos
Presente que yocache que túcaches que voscaches, cachés que él, que ella, que ustedcache que nosotroscachemos que vosotroscachéis que ustedes, que elloscachen
Pretérito imperfecto que yocachara, cachase que túcacharas, cachases que voscacharas, cachases que él, que ella, que ustedcachara, cachase que nosotroscacháramos, cachásemos que vosotroscacharais, cachaseis que ustedes, que elloscacharan, cachasen
Pretérito perfecto que yohaya cachado que túhayas cachado que voshayas cachado que él, que ella, que ustedhaya cachado que nosotroshayamos cachado que vosotroshayáis cachado que ustedes, que elloshayan cachado
Pretérito pluscuamperfecto que yohubiera cachado, hubiese cachado que túhubieras cachado, hubieses cachado que voshubieras cachado, hubieses cachado que él, que ella, que ustedhubiera cachado, hubiese cachado que nosotroshubiéramos cachado, hubiésemos cachado que vosotroshubierais cachado, hubieseis cachado que ustedes, que elloshubieran cachado, hubiesen cachado
Futuro que yocachare que túcachares que voscachares que él, que ella, que ustedcachare que nosotroscacháremos que vosotroscachareis que ustedes, que elloscacharen
Futuro compuesto que yohubiere cachado que túhubieres cachado que voshubieres cachado que él, que ella, que ustedhubiere cachado que nosotroshubiéremos cachado que vosotroshubiereis cachado que ustedes, que elloshubieren cachado
Modo imperativo
(tú) (vos) (usted) (nosotros) (vosotros) (ustedes)
Presente (tú)cacha (vos)cachá (usted)cache (nosotros)cachemos (vosotros)cachad (ustedes)cachen
Leyenda: † arcaico, x no normativo, PART se usa más como participio, ADJ se usa más como adjetivo, cambio ortográfico, irregularidad

Traducciones

[editar]
Traducciones []

Gallego

[editar]
cachar
pronunciación (AFI) [kɑˈt͡ʃaɾ]
silabación ca-char
acentuación aguda
longitud silábica bisílaba
rima

Etimología 1

[editar]

Si puedes, incorpórala: ver cómo.

Verbo transitivo

[editar]
1
Barbechar.
2
Roturar, arar.
3
Pillar.

Occitano

[editar]
cachar
pronunciación (AFI) [kaˈtʃa]

Etimología 1

[editar]

Si puedes, incorpórala: ver cómo.

Verbo transitivo

[editar]
1
Apretar, presionar.
2
Comprimir.
3
Dicho de una bruja, dar pesadillas a alguien.
  • Ejemplo: 

    Filhetas, afin que qualqu'una d'elas non vos ane cachar dins vòstra cramba, non dormatz pas soletas, e prenètz plan garda al trauc del gat.Pèire Godolin. «Mondin» en Pèire Godolin - Œuvres complètes (1638). Página 238. Editorial: Privat. Toulouse, 2009. ISBN: 9782708956223.

cachar
pronunciación falta agregar

Etimología 1

[editar]

Si puedes, incorpórala: ver cómo.

Verbo transitivo

[editar]
1
Roturar, arar.
2
Cavar.
3
Esconder.
4
Pillar.

Referencias y notas

[editar]
  1. Asturias, Galicia, León