Ir al contenido

chʼaʼ

De Wikcionario, el diccionario libre
(Redirigido desde «ch'a'»)
icono de desambiguación Entradas similares:  cha, chá, chaʼ, cha', chaa, chaá, chaaʼ, chąąʼ, cha̠a

Matlatzinca

[editar]
chʼaʼ
pronunciación falta agregar

Etimología

[editar]

Si puedes, incorpórala: ver cómo

Adjetivo

[editar]
1
Pequeño, chico.
chʼaʼ
pronunciación (AFI) /t͡ʃʼaʔ/
silabación chʼaʼ
longitud silábica monosílaba
grafías alternativas ch'a'
rima

Etimología

[editar]

Si puedes, incorpórala: ver cómo

Verbo transitivo

[editar]
1
Agarrar, tomar, traer, apropiar.[1]

Locuciones

[editar]

Conjugación

[editar]
Conjugación de chʼaʼ (chʼaʼik, chʼaʼabal)(transitivo, tipo 2, regular) []
Formas no personales (verboides)
Infinitivo chʼaʼik
Participio pasivo chʼaʼabil
Formas personales
Voz activa
(teen) (teech) (letiʼ) (toʼon) (teʼex) (letiʼob)
Indicativo incompletivo (teen)kin chʼaʼik (teech)ka chʼaʼik (letiʼ)ku chʼaʼik (toʼon)k chʼaʼik, kin chʼaʼikoʼonOTE (teʼex)ka chʼaʼikeʼex (letiʼob)ku chʼaʼikoʼob
Indicativo completivo (teen)tin chʼaʼaj (teech)ta chʼaʼaj (letiʼ)tu chʼaʼaj (toʼon)t(k) chʼaʼaj, tin chʼaʼajoʼonOTE, tin chʼaʼonOTE/COL (teʼex)ta chʼaʼajeʼex, ta chʼaʼexCOL (letiʼob)tu chʼaʼajoʼob, tu chʼaʼobCOL
Indicativo resultativo (teen)in chʼaʼamaj (teech)a chʼaʼamaj (letiʼ)u chʼaʼamaj (toʼon)k chʼaʼamaj, in chʼaʼamajoʼonOTE, in chʼaʼamoʼonOTE/COL (teʼex)a chʼaʼamajeʼex, a chʼaʼameʼexCOL (letiʼob)u chʼaʼamajoʼob, u chʼaʼamoʼobCOL
Subjuntivo (teen)in chʼaʼej* (teech)a chʼaʼej* (letiʼ)u chʼaʼej* (toʼon)k chʼaʼej*, in chʼaʼonOTE (teʼex)a chʼaʼex (letiʼob)u chʼaʼob
Imperativo (teen) (teech)chʼaʼej* (letiʼ) (toʼon) (teʼex)chʼaʼex (letiʼob)
Voz pasiva
(teen) (teech) (letiʼ) (toʼon) (teʼex) (letiʼob)
Indicativo incompletivo (teen)kin chʼaʼabal (teech)ka chʼaʼabal (letiʼ)ku chʼaʼabal (toʼon)k chʼaʼabal, kin chʼaʼabaloʼonOTE (teʼex)ka chʼaʼabaleʼex (letiʼob)ku chʼaʼabaloʼob
Indicativo completivo (teen)(j)chʼaʼaben (teech)(j)chʼaʼabech (letiʼ)(j)chʼaʼabij* (toʼon)(j)chʼaʼaboʼon (teʼex)(j)chʼaʼabeʼex (letiʼob)(j)chʼaʼaboʼob
Indicativo resultativo (teen)chʼaʼanen (teech)chʼaʼanech (letiʼ)chʼaʼan (toʼon)chʼaʼanoʼon (teʼex)chʼaʼaneʼex (letiʼob)chʼaʼanoʼob
Subjuntivo (teen)chʼaʼabaken (teech)chʼaʼabakech (letiʼ)chʼaʼabak (toʼon)chʼaʼabakoʼon (teʼex)chʼaʼabakeʼex (letiʼob)chʼaʼabakoʼob
Leyenda: † arcaico, x no normativo, cambio ortográfico, irregularidad, OTE: forma usada en el oriente de Yucatán y centro de Quintana Roo, COL: coloquial, * los sufijos -ej/-ij se eliminan en posición no terminal.

Referencias y notas

[editar]
  1. Juan R. Bastarrachea et al. «chʼaʼ» en Diccionario Básico Español-Maya-Español. Editorial: Maldonado Editores. Mérida, México, 1992.