Ir al contenido

chʼuuk

De Wikcionario, el diccionario libre
(Redirigido desde «ch'uuk»)
icono de desambiguación Entradas similares:  chuuk, chúuk, chʼúuk
chʼuuk
pronunciación (AFI) /t͡ʃʼùːk/
silabación chʼuuk
longitud silábica monosílaba
grafías alternativas ch'uuk
rima ùːk

Etimología

[editar]

Si puedes, incorpórala: ver cómo.

Verbo intransitivo

[editar]
1
Aflojar un objeto tenso.[1]

Conjugación

[editar]
Conjugación de chʼuuk(intransitivo, antipasivo, regular) []
Formas no personales (verboides)
Infinitivo chʼuuk
Formas personales
(teen) (teech) (letiʼ) (toʼon) (teʼex) (letiʼob)
Indicativo incompletivo (teen)kin chʼuuk (teech)ka chʼuuk (letiʼ)ku chʼuuk (toʼon)k chʼuuk, kin chʼuukoʼonOTE (teʼex)ka chʼuukeʼex (letiʼob)ku chʼuukoʼob
Indicativo completivo (teen)(j)chʼuuknajen (teech)(j)chʼuuknajech (letiʼ)(j)chʼuuknajij* (toʼon)(j)chʼuuknajoʼon (teʼex)(j)chʼuuknajeʼex (letiʼob)(j)chʼuuknajoʼob
Indicativo resultativo (teen)chʼuuknajaʼanen (teech)chʼuuknajaʼanech (letiʼ)chʼuuknajaʼan (toʼon)chʼuuknajaʼanoʼon (teʼex)chʼuuknajaʼaneʼex (letiʼob)chʼuuknajaʼanoʼob
Subjuntivo (teen)chʼuuknaken (teech)chʼuuknakech (letiʼ)chʼuuknak (toʼon)chʼuuknakoʼon (teʼex)chʼuuknakeʼex (letiʼob)chʼuuknakoʼob
Imperativo (teen) (teech)chʼuuknen (letiʼ) (toʼon) (teʼex)chʼuukneneʼex (letiʼob)
Leyenda: † arcaico, x no normativo, cambio ortográfico, irregularidad, OTE: forma usada en el oriente de Yucatán y centro de Quintana Roo, COL: coloquial, * los sufijos -ej/-ij se eliminan en posición no terminal.

Véase también

[editar]

Referencias y notas

[editar]
  1. Juan R. Bastarrachea et al. «CH’UUK» en Diccionario Básico Español-Maya-Español. Editorial: Maldonado Editores. Mérida, México, 1992.