luceo
Apariencia
| luceo | |
| clásico (AFI) | /ˈluː.ke.oː/ |
| eclesiástico (AFI) | /ˈlu.t͡ʃe.o/ |
| silabación | lū-ce-ō |
| acentuación | esdrújula |
| longitud silábica | trisílaba |
| rimas | u.t͡ʃe.o, uː.ke.oː |
Etimología
[editar]Del protoitálico *loukeje- ("hacer brillar"), *l(o)ukē- ("brillar"), del protoindoeuropeo *louk-eie-, *luk-eh₁-, de *leuk- ('luz').[1] → lūx, lūcus, lūna.
Verbo intransitivo
[editar]- 1
- Dicho de cuerpos celestes, del fuego, etc.: emitir luz, resplandecer, brillar.[2]
- 2
- Dicho del día: amanecer.[2]
- 3
- Impersonal (lūcet): esclarece o hay claridad, amanece o es de día.[2]
- 4
- Transitivo: hacer brillar.[2]
- Uso: preclásico (y solo por Plauto)[1]
- 5
- Dicho de superficies pulidas, etc.: reflejar luz, resplandecer, brillar.[2]
- 6
- Dicho de objetos (por sus colores, etc.): llamar la atención, ser llamativo.[2]
- 7
- Ser visible.[2]
- 8
- Ser evidente.[2]
- 9
- Ser excelente, sobresalir, destacarse, brillar.[2]
Conjugación
[editar]Conjugación de lūceō, lūcēre, lūxī, ― (segunda conjugación, regular) [▲▼]
| Formas no personales (verboides) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Infinitivo activo | lūcēre, lūxisse | |||||
| Infinitivo pasivo | lūcērī | |||||
| Participio activo | lūcēns | |||||
| Participio pasivo | lūcendus | |||||
| Gerundio | lūcendī, lūcendō, lūcendum | |||||
| Supino | ― | |||||
| Formas personales | ||||||
| Modo indicativo | ||||||
| ego | tū | is, ea, id | nōs | vōs | eī, eae, ea | |
| Presente | ego lūceō | tū lūcēs | is, ea, id lūcet | nōs lūcēmus | vōs lūcētis | eī, eae, ea lūcent |
| Pretérito imperfecto | ego lūcēbam | tū lūcēbās | is, ea, id lūcēbat | nōs lūcēbāmus | vōs lūcēbātis | eī, eae, ea lūcēbant |
| Futuro | ego lūcēbō | tū lūcēbis | is, ea, id lūcēbit | nōs lūcēbimus | vōs lūcēbitis | eī, eae, ea lūcēbunt |
| Pretérito perfecto | ego lūxī | tū lūxistī | is, ea, id lūxit | nōs lūximus | vōs lūxistis | eī, eae, ea lūxērunt, lūxēre |
| Pretérito pluscuamperfecto | ego lūxeram | tū lūxerās | is, ea, id lūxerat | nōs lūxerāmus | vōs lūxerātis | eī, eae, ea lūxerant |
| Futuro perfecto | ego lūxerō | tū lūxeris | is, ea, id lūxerit | nōs lūxerimus | vōs lūxeritis | eī, eae, ea lūxerint |
| Presente pasivo | ego lūceor | tū lūcēris, lūcēre | is, ea, id lūcētur | nōs lūcēmur | vōs lūcēminī | eī, eae, ea lūcentur |
| Pretérito imperfecto pasivo | ego lūcēbar | tū lūcēbāris, lūcēbāre | is, ea, id lūcēbātur | nōs lūcēbāmur | vōs lūcēbāminī | eī, eae, ea lūcēbantur |
| Futuro pasivo | ego lūcēbor | tū lūcēberis, lūcēbere | is, ea, id lūcēbitur | nōs lūcēbimur | vōs lūcēbiminī | eī, eae, ea lūcēbuntur |
| Modo subjuntivo | ||||||
| ut ego | ut tū | ut is, ut ea, ut id | ut nōs | ut vōs | ut eī, ut eae, ut ea | |
| Presente | ut ego lūceam | ut tū lūceās | ut is, ut ea, ut id lūceat | ut nōs lūceāmus | ut vōs lūceātis | ut eī, ut eae, ut ea lūceant |
| Pretérito imperfecto | ut ego lūcērem | ut tū lūcērēs | ut is, ut ea, ut id lūcēret | ut nōs lūcērēmus | ut vōs lūcērētis | ut eī, ut eae, ut ea lūcērent |
| Pretérito perfecto | ut ego lūxerim | ut tū lūxerīs | ut is, ut ea, ut id lūxerit | ut nōs lūxerīmus | ut vōs lūxerītis | ut eī, ut eae, ut ea lūxerint |
| Pretérito pluscuamperfecto | ut ego lūxissem | ut tū lūxissēs | ut is, ut ea, ut id lūxisset | ut nōs lūxissēmus | ut vōs lūxissētis | ut eī, ut eae, ut ea lūxissent |
| Presente pasivo | ut ego lūcear | ut tū lūceāris, lūceāre | ut is, ut ea, ut id lūceātur | ut nōs lūceāmur | ut vōs lūceāminī | ut eī, ut eae, ut ea lūceantur |
| Pretérito imperfecto pasivo | ut ego lūcērer | ut tū lūcērēris, lūcērēre | ut is, ut ea, ut id lūcērētur | ut nōs lūcērēmur | ut vōs lūcērēminī | ut eī, ut eae, ut ea lūcērentur |
| Modo imperativo | ||||||
| ― | (tū) | (is, ea, id) | ― | (vōs) | (eī, eae, ea) | |
| Presente | ― ― | (tū) lūcē | (is, ea, id) ― | ― ― | (vōs) lūcēte | (eī, eae, ea) ― |
| Futuro | ― ― | (tū) lūcētō | (is, ea, id) lūcētō | ― ― | (vōs) lūcētōte | (eī, eae, ea) lūcentō |
| Presente pasivo | ― ― | (tū) lūcēre | (is, ea, id) ― | ― ― | (vōs) lūcēminī | (eī, eae, ea) ― |
| Futuro pasivo | ― ― | (tū) lūcētor | (is, ea, id) lūcētor | ― ― | (vōs) ― | (eī, eae, ea) lūcentor |
| Leyenda: † arcaico, x no normativo, ■ cambio ortográfico, ■ irregularidad | ||||||