Ir al contenido

luceo

De Wikcionario, el diccionario libre
luceo
clásico (AFI) /ˈluː.ke.oː/
eclesiástico (AFI) /ˈlu.t͡ʃe.o/
silabación lū-ce-ō
acentuación esdrújula
longitud silábica trisílaba
rimas u.t͡ʃe.o, uː.ke.oː

Etimología

[editar]

Del protoitálico *loukeje- ("hacer brillar"), *l(o)ukē- ("brillar"), del protoindoeuropeo *louk-eie-, *luk-eh₁-, de *leuk- ('luz').[1]lūx, lūcus, lūna.

Verbo intransitivo

[editar]
1
Dicho de cuerpos celestes, del fuego, etc.: emitir luz, resplandecer, brillar.[2]
2
Dicho del día: amanecer.[2]
3
Impersonal (lūcet): esclarece o hay claridad, amanece o es de día.[2]
4
Transitivo: hacer brillar.[2]
  • Uso: preclásico (y solo por Plauto)[1]
5
Dicho de superficies pulidas, etc.: reflejar luz, resplandecer, brillar.[2]
6
Dicho de objetos (por sus colores, etc.): llamar la atención, ser llamativo.[2]
7
Ser visible.[2]
8
Ser evidente.[2]
9
Ser excelente, sobresalir, destacarse, brillar.[2]

Conjugación

[editar]
Conjugación de lūceō, lūcēre, lūxī, ―(segunda conjugación, regular) []
Formas no personales (verboides)
Infinitivo activo lūcēre, lūxisse
Infinitivo pasivo lūcērī
Participio activo lūcēns
Participio pasivo lūcendus
Gerundio lūcendī, lūcendō, lūcendum
Supino
Formas personales
Modo indicativo
ego is, ea, id nōs vōs eī, eae, ea
Presente egolūceō lūcēs is, ea, idlūcet nōslūcēmus vōslūcētis eī, eae, ealūcent
Pretérito imperfecto egolūcēbam lūcēbās is, ea, idlūcēbat nōslūcēbāmus vōslūcēbātis eī, eae, ealūcēbant
Futuro egolūcēbō lūcēbis is, ea, idlūcēbit nōslūcēbimus vōslūcēbitis eī, eae, ealūcēbunt
Pretérito perfecto egolūxī lūxistī is, ea, idlūxit nōslūximus vōslūxistis eī, eae, ealūxērunt, lūxēre
Pretérito pluscuamperfecto egolūxeram lūxerās is, ea, idlūxerat nōslūxerāmus vōslūxerātis eī, eae, ealūxerant
Futuro perfecto egolūxerō lūxeris is, ea, idlūxerit nōslūxerimus vōslūxeritis eī, eae, ealūxerint
Presente pasivo egolūceor lūcēris, lūcēre is, ea, idlūcētur nōslūcēmur vōslūcēminī eī, eae, ealūcentur
Pretérito imperfecto pasivo egolūcēbar lūcēbāris, lūcēbāre is, ea, idlūcēbātur nōslūcēbāmur vōslūcēbāminī eī, eae, ealūcēbantur
Futuro pasivo egolūcēbor lūcēberis, lūcēbere is, ea, idlūcēbitur nōslūcēbimur vōslūcēbiminī eī, eae, ealūcēbuntur
Modo subjuntivo
ut ego ut tū ut is, ut ea, ut id ut nōs ut vōs ut eī, ut eae, ut ea
Presente ut egolūceam ut tūlūceās ut is, ut ea, ut idlūceat ut nōslūceāmus ut vōslūceātis ut eī, ut eae, ut ealūceant
Pretérito imperfecto ut egolūcērem ut tūlūcērēs ut is, ut ea, ut idlūcēret ut nōslūcērēmus ut vōslūcērētis ut eī, ut eae, ut ealūcērent
Pretérito perfecto ut egolūxerim ut tūlūxerīs ut is, ut ea, ut idlūxerit ut nōslūxerīmus ut vōslūxerītis ut eī, ut eae, ut ealūxerint
Pretérito pluscuamperfecto ut egolūxissem ut tūlūxissēs ut is, ut ea, ut idlūxisset ut nōslūxissēmus ut vōslūxissētis ut eī, ut eae, ut ealūxissent
Presente pasivo ut egolūcear ut tūlūceāris, lūceāre ut is, ut ea, ut idlūceātur ut nōslūceāmur ut vōslūceāminī ut eī, ut eae, ut ealūceantur
Pretérito imperfecto pasivo ut egolūcērer ut tūlūcērēris, lūcērēre ut is, ut ea, ut idlūcērētur ut nōslūcērēmur ut vōslūcērēminī ut eī, ut eae, ut ealūcērentur
Modo imperativo
(tū) (is, ea, id) (vōs) (eī, eae, ea)
Presente (tū)lūcē (is, ea, id) (vōs)lūcēte (eī, eae, ea)
Futuro (tū)lūcētō (is, ea, id)lūcētō (vōs)lūcētōte (eī, eae, ea)lūcentō
Presente pasivo (tū)lūcēre (is, ea, id) (vōs)lūcēminī (eī, eae, ea)
Futuro pasivo (tū)lūcētor (is, ea, id)lūcētor (vōs) (eī, eae, ea)lūcentor
Leyenda: † arcaico, x no normativo, cambio ortográfico, irregularidad

Referencias y notas

[editar]
  1. 1 2 Michiel de Vaan. Etymological Dictionary of Latin and the Other Italic Languages. Páginas 355-356. Editorial: Leiden. Brill, 2008. ISBN: 9789004167971.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Oxford Latin Dictionary. Editado por: P. G. W. Glare. Editorial: Oxford University Press. Oxford, 1983.