Ir al contenido

paco

De Wikcionario, el diccionario libre
icono de desambiguación Entradas similares:  Paco, pacco
paco
pronunciación (AFI) [ˈpako] Costa Rica
silabación pa-co
acentuación llana
longitud silábica bisílaba
rima a.ko

Etimología 1

[editar]

Del quechua p'aqu ('rojizo'). [1]

Sustantivo masculino

[editar]

paco¦plural: pacos

1 Mamíferos
(Vicugna pacos) Mamífero americano, auquénido, domesticado por los indios de Los Andes y criado principalmente por su lana, de mejor calidad que la de la llama. Es la variedad domesticada de la vicuña, que vive en estado salvaje o semisalvaje.[2]
2
Mena de plata con ganga ferruginosa.[2]
  • Ámbito: América del Sur

Adjetivo

[editar]

paco¦plural: pacos¦femenino: paca¦femenino plural: pacas

3
Rojizo, de color bermejo.
  • Ámbito: Argentina, Bolivia, Chile, Perú
  • Sinónimo: rojizo

Véase también

[editar]

Etimología 2

[editar]

Onomatopéyica del sonido del disparo del fusil.[1]

Sustantivo masculino

[editar]

paco¦plural: pacos

1 Historia, milicia
Moro francotirador que disparaba sobre las tropas españolas, durante la guerra del Rif.
2 Milicia
Francotirador.
  • Uso: coloquial, anticuado

Véase también

[editar]

Etimología 3

[editar]

Del náhuatl clásico paca ('lavar').[1]

Sustantivo masculino

[editar]

paco¦plural: pacos

1 Alimentos
Tamal del maíz limpio.[2]
  • Ámbito: Nicaragua
2 Alimentos
Tamal cuya masa contiene azúcar, crema y leche.[2]
  • Ámbito: Nicaragua

Etimología 4

[editar]

Del italiano pacco ('paquete').

Sustantivo masculino

[editar]

paco¦plural: pacos

1
Paquete con dinero falso, que los estafadores emplean para engañar a sus víctimas.[3]
  • Ámbito: lunfardo
2
Monto considerable de dinero.[2]
  • Ámbito: Río de la Plata
3
Cantidad considerable de cualquier cosa, pero especialmente de papel moneda.[2]
4
Falta de sinceridad, engaño.[2]
  • Ámbito: Uruguay

Etimología 5

[editar]

Acortamiento de pasta base de cocaína

Sustantivo masculino

[editar]

paco¦plural: pacos

1
Droga de bajo costo que es un producto intermedio en la producción del clorhidrato de cocaína. Tiene el aspecto de un polvo con un color que varía entre el blanco sucio y el marrón. Está compuesto de cocaína base, ecgonina, benzoilecgonina, tropacocaína, cinamoilcocaína, sulfatos y carbonatos.[2]
2
Paquete que contiene droga.[2]
  • Ámbito: Perú

Véase también

[editar]

Etimología 6

[editar]

Alteración fonética de pacú.

Sustantivo masculino

[editar]

paco¦plural: pacos

1 Peces
(Piaractus brachypomus) Variante de pacú.[2]
  • Ámbito: Perú.

Etimología 7

[editar]

De origen incierto. La creencia popular le asigna el origen en la sigla de "Personal a Contrata de Orden y Seguridad", sin embargo se documenta el uso del término mucho antes de la fundación de Carabineros.[4]

Sustantivo masculino y femenino

[editar]

paco¦plural: pacos¦femenino: paca¦femenino plural: pacas

1
Funcionario policial.[2]
  • Ámbito: Bolivia, Chile, Colombia, Costa Rica, Ecuador, Panamá
  • Uso: despectivo, coloquial
  • Sinónimos: carabinero, policía
  • Relacionados: tira, rati.

Adjetivo

[editar]

paco¦plural: pacos¦femenino: paca¦femenino plural: pacas

2
Persona que vigila o impone restricciones al comportamiento de otros.
  • Ámbito: Chile
  • Uso: figurado, coloquial

Información adicional

[editar]
paco
pronunciación (AFI) /ˈpa.t͡so/
silabación pa-co
longitud silábica bisílaba
rima a.t͡so

Etimología

[editar]

Si puedes, incorpórala: ver cómo.

Sustantivo

[editar]
1
Paz.

Ido

[editar]
paco
pronunciación (AFI) /ˈpa.tso/

Etimología

[editar]

Si puedes, incorpórala: ver cómo.

Sustantivo

[editar]
Singular Plural
paco paci
1
Paz.
paco
clásico (AFI) /ˈpaː.koː/ (etimología 1)
eclesiástico (AFI) /ˈpa.ko/
clásico (AFI) /ˈpa.koː/ (etimología 2)
eclesiástico (AFI) /ˈpa.ko/
silabación pa-cō, pā-cō
acentuación llana
longitud silábica bisílaba
rimas a.koː, a.ko, aː.koː

Etimología 1

[editar]

de pāx ('paz').

Verbo transitivo

[editar]
1
Pacificar.
2
Tranquilizar, calmar (personas, los ánimos, etc.).
3
Imponer un acuerdo (por territorios, pueblos, etc.).
4
Someter, reprimir, domar, reducir (personas).
5
Someter (tierras mediante cultivación), hacer cultivable.
  • Uso: figurativo

Conjugación

[editar]
Conjugación de pācō, pācāre, pācāvī, pācātum(primera conjugación, regular) []
Formas no personales (verboides)
Infinitivo activo pācāre, pācāvisse
Infinitivo pasivo pācārī
Participio activo pācāns, pācātūrus
Participio pasivo pācandus, pācātus
Gerundio pācandī, pācandō, pācandum
Supino pācātum, pācātū
Formas personales
Modo indicativo
ego is, ea, id nōs vōs eī, eae, ea
Presente egopācō pācās is, ea, idpācat nōspācāmus vōspācātis eī, eae, eapācant
Pretérito imperfecto egopācābam pācābās is, ea, idpācābat nōspācābāmus vōspācābātis eī, eae, eapācābant
Futuro egopācābō pācābis is, ea, idpācābit nōspācābimus vōspācābitis eī, eae, eapācābunt
Pretérito perfecto egopācāvī pācāvistī is, ea, idpācāvit nōspācāvimus vōspācāvistis eī, eae, eapācāvērunt, pācāvēre
Pretérito pluscuamperfecto egopācāveram pācāverās is, ea, idpācāverat nōspācāverāmus vōspācāverātis eī, eae, eapācāverant
Futuro perfecto egopācāverō pācāveris is, ea, idpācāverit nōspācāverimus vōspācāveritis eī, eae, eapācāverint
Presente pasivo egopācor pācāris, pācāre is, ea, idpācātur nōspācāmur vōspācāminī eī, eae, eapācantur
Pretérito imperfecto pasivo egopācābar pācābāris, pācābāre is, ea, idpācābātur nōspācābāmur vōspācābāminī eī, eae, eapācābantur
Futuro pasivo egopācābor pācāberis, pācābere is, ea, idpācābitur nōspācābimur vōspācābiminī eī, eae, eapācābuntur
Modo subjuntivo
ut ego ut tū ut is, ut ea, ut id ut nōs ut vōs ut eī, ut eae, ut ea
Presente ut egopācem ut tūpācēs ut is, ut ea, ut idpācet ut nōspācēmus ut vōspācētis ut eī, ut eae, ut eapācent
Pretérito imperfecto ut egopācārem ut tūpācārēs ut is, ut ea, ut idpācāret ut nōspācārēmus ut vōspācārētis ut eī, ut eae, ut eapācārent
Pretérito perfecto ut egopācāverim ut tūpācāverīs ut is, ut ea, ut idpācāverit ut nōspācāverīmus ut vōspācāverītis ut eī, ut eae, ut eapācāverint
Pretérito pluscuamperfecto ut egopācāvissem ut tūpācāvissēs ut is, ut ea, ut idpācāvisset ut nōspācāvissēmus ut vōspācāvissētis ut eī, ut eae, ut eapācāvissent
Presente pasivo ut egopācer ut tūpācēris, pācēre ut is, ut ea, ut idpācētur ut nōspācēmur ut vōspācēminī ut eī, ut eae, ut eapācentur
Pretérito imperfecto pasivo ut egopācārer ut tūpācārēris, pācārēre ut is, ut ea, ut idpācārētur ut nōspācārēmur ut vōspācārēminī ut eī, ut eae, ut eapācārentur
Modo imperativo
(tū) (is, ea, id) (vōs) (eī, eae, ea)
Presente (tū)pācā (is, ea, id) (vōs)pācāte (eī, eae, ea)
Futuro (tū)pācātō (is, ea, id)pācātō (vōs)pācātōte (eī, eae, ea)pācantō
Presente pasivo (tū)pācāre (is, ea, id) (vōs)pācāminī (eī, eae, ea)
Futuro pasivo (tū)pācātor (is, ea, id)pācātor (vōs) (eī, eae, ea)pācantor
Leyenda: † arcaico, x no normativo, cambio ortográfico, irregularidad

Etimología 2

[editar]

de pāx ('paz').

Verbo transitivo e intransitivo

[editar]
1
Llegar a un acuerdo.

Conjugación

[editar]
Conjugación de pacō, pacere, pepigī, pactum(tercera conjugación, regular) []
Formas no personales (verboides)
Infinitivo activo pacere, pepigisse
Infinitivo pasivo pacī
Participio activo pacēns, pactūrus
Participio pasivo pacendus, pactus
Gerundio pacendī, pacendō, pacendum
Supino pactum, pactū
Formas personales
Modo indicativo
ego is, ea, id nōs vōs eī, eae, ea
Presente egopacō pacis is, ea, idpacit nōspacimus vōspacitis eī, eae, eapacunt
Pretérito imperfecto egopacēbam pacēbās is, ea, idpacēbat nōspacēbāmus vōspacēbātis eī, eae, eapacēbant
Futuro egopacam pacēs is, ea, idpacēt nōspacēmus vōspacētis eī, eae, eapacent
Pretérito perfecto egopepigī pepigistī is, ea, idpepigit nōspepigimus vōspepigistis eī, eae, eapepigērunt, pepigēre
Pretérito pluscuamperfecto egopepigeram pepigerās is, ea, idpepigerat nōspepigerāmus vōspepigerātis eī, eae, eapepigerant
Futuro perfecto egopepigerō pepigeris is, ea, idpepigerit nōspepigerimus vōspepigeritis eī, eae, eapepigerint
Presente pasivo egopacor paceris, pacere is, ea, idpacitur nōspacimur vōspaciminī eī, eae, eapacuntur
Pretérito imperfecto pasivo egopacēbar pacēbāris, pacēbāre is, ea, idpacēbātur nōspacēbāmur vōspacēbāminī eī, eae, eapacēbantur
Futuro pasivo egopacar pacēris, pacēre is, ea, idpacētur nōspacēmur vōspacēminī eī, eae, eapacentur
Modo subjuntivo
ut ego ut tū ut is, ut ea, ut id ut nōs ut vōs ut eī, ut eae, ut ea
Presente ut egopacam ut tūpacās ut is, ut ea, ut idpacat ut nōspacāmus ut vōspacātis ut eī, ut eae, ut eapacant
Pretérito imperfecto ut egopacerem ut tūpacerēs ut is, ut ea, ut idpaceret ut nōspacerēmus ut vōspacerētis ut eī, ut eae, ut eapacerent
Pretérito perfecto ut egopepigerim ut tūpepigerīs ut is, ut ea, ut idpepigerit ut nōspepigerīmus ut vōspepigerītis ut eī, ut eae, ut eapepigerint
Pretérito pluscuamperfecto ut egopepigissem ut tūpepigissēs ut is, ut ea, ut idpepigisset ut nōspepigissēmus ut vōspepigissētis ut eī, ut eae, ut eapepigissent
Presente pasivo ut egopacar ut tūpacāris, pacāre ut is, ut ea, ut idpacātur ut nōspacāmur ut vōspacāminī ut eī, ut eae, ut eapacantur
Pretérito imperfecto pasivo ut egopacerer ut tūpacerēris, pacerēre ut is, ut ea, ut idpacerētur ut nōspacerēmur ut vōspacerēminī ut eī, ut eae, ut eapacerentur
Modo imperativo
(tū) (is, ea, id) (vōs) (eī, eae, ea)
Presente (tū)pace (is, ea, id) (vōs)pacite (eī, eae, ea)
Futuro (tū)pacitō (is, ea, id)pacitō (vōs)pacitōte (eī, eae, ea)pacuntō
Presente pasivo (tū)pacere (is, ea, id) (vōs)paciminī (eī, eae, ea)
Futuro pasivo (tū)pacitor (is, ea, id)pacitor (vōs) (eī, eae, ea)pacuntor
Leyenda: † arcaico, x no normativo, cambio ortográfico, irregularidad

Referencias y notas

[editar]
  1. 1 2 3 «paco» en Diccionario de la lengua española. Editorial: Real Academia Española, Asociación de Academias de la Lengua Española y Espasa. 23.ª ed, Madrid, 2014.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 «paco» en Diccionario de americanismos. Editorial: Asociación de Academias de la Lengua Española. 2010.
  3. «El lunfardo rioplatense en el portugués de Brasil». El Castellano. Obtenido de: https://www.elcastellano.org/el-lunfardo-rioplatense-en-el-portugu%C3%A9s-de-brasil.
  4. Daniel Palma Alvarado. «La palabra ‘paco’ y su historia». Ciper. 14 abr 2023. Obtenido de: https://www.ciperchile.cl/2023/04/14/la-palabra-paco-y-su-historia/.