rumpo

Latín

rumpo
clásico (AFI)	/ˈrum.poː/
eclesiástico (AFI)	/ˈrum.po/
silabación	rum-pō
acentuación	llana
longitud silábica	bisílaba
rimas	um.poː, um.po

Etimología

Del protoitálico *ru-n-p-, y este del protoindoeuropeo *Hru-n-p- (presente), *Hrewp- (aoristo);^[1] *rewp- ("romperse").^[2] Compárese el sánscrito रुप् (rup, "sufrir de fuerte dolor de estómago"), रोपि (rópi, "fuerte dolor"), el avéstico urūpaiia- ("causar fuerte dolor") y el inglés antiguo rēofan ("romper").^[1]

Verbo transitivo

1: Dícese de cosas infladas, contenedores: causar rotura o explosión, hacer estallar, reventar.^[3]
2: Dícese de la abundancia del contenido, especialmente en hipérboles.^[3]
3: Romper.
4: Interrumpir.
5: Atravesar, abrirse paso.

Conjugación

Conjugación de rumpō, rumpere, rūpī, ruptum (tercera conjugación, regular) [▲▼]

Formas no personales (verboides)
Infinitivo activo	rumpere, rūpisse
Infinitivo pasivo	rumpī
Participio activo	rumpēns, ruptūrus
Participio pasivo	rumpendus, ruptus
Gerundio	rumpendī, rumpendō, rumpendum
Supino	ruptum, ruptū
Formas personales
Modo indicativo
	ego	tū	is, ea, id	nōs	vōs	eī, eae, ea
Presente	ego rumpō	tū rumpis	is, ea, id rumpit	nōs rumpimus	vōs rumpitis	eī, eae, ea rumpunt
Pretérito imperfecto	ego rumpēbam	tū rumpēbās	is, ea, id rumpēbat	nōs rumpēbāmus	vōs rumpēbātis	eī, eae, ea rumpēbant
Futuro	ego rumpam	tū rumpēs	is, ea, id rumpēt	nōs rumpēmus	vōs rumpētis	eī, eae, ea rumpent
Pretérito perfecto	ego rūpī	tū rūpistī	is, ea, id rūpit	nōs rūpimus	vōs rūpistis	eī, eae, ea rūpērunt, rūpēre
Pretérito pluscuamperfecto	ego rūperam	tū rūperās	is, ea, id rūperat	nōs rūperāmus	vōs rūperātis	eī, eae, ea rūperant
Futuro perfecto	ego rūperō	tū rūperis	is, ea, id rūperit	nōs rūperimus	vōs rūperitis	eī, eae, ea rūperint
Futuro sigmático^†	ego rupsō	tū rupsis	is, ea, id rupsit	nōs rupsimus	vōs rupsitis	eī, eae, ea rupsint
Presente pasivo	ego rumpor	tū rumperis, rumpere	is, ea, id rumpitur	nōs rumpimur	vōs rumpiminī	eī, eae, ea rumpuntur
Pretérito imperfecto pasivo	ego rumpēbar	tū rumpēbāris, rumpēbāre	is, ea, id rumpēbātur	nōs rumpēbāmur	vōs rumpēbāminī	eī, eae, ea rumpēbantur
Futuro pasivo	ego rumpar	tū rumpēris, rumpēre	is, ea, id rumpētur	nōs rumpēmur	vōs rumpēminī	eī, eae, ea rumpentur
Modo subjuntivo
	ut ego	ut tū	ut is, ut ea, ut id	ut nōs	ut vōs	ut eī, ut eae, ut ea
Presente	ut ego rumpam	ut tū rumpās	ut is, ut ea, ut id rumpat	ut nōs rumpāmus	ut vōs rumpātis	ut eī, ut eae, ut ea rumpant
Pretérito imperfecto	ut ego rumperem	ut tū rumperēs	ut is, ut ea, ut id rumperet	ut nōs rumperēmus	ut vōs rumperētis	ut eī, ut eae, ut ea rumperent
Pretérito perfecto	ut ego rūperim	ut tū rūperīs	ut is, ut ea, ut id rūperit	ut nōs rūperīmus	ut vōs rūperītis	ut eī, ut eae, ut ea rūperint
Pretérito pluscuamperfecto	ut ego rūpissem	ut tū rūpissēs	ut is, ut ea, ut id rūpisset	ut nōs rūpissēmus	ut vōs rūpissētis	ut eī, ut eae, ut ea rūpissent
Aorista sigmático^†	ut ego rupsim	ut tū rupsīs	ut is, ut ea, ut id rupsīt	ut nōs rupsīmus	ut vōs rupsītis	ut eī, ut eae, ut ea rupsint
Presente pasivo	ut ego rumpar	ut tū rumpāris, rumpāre	ut is, ut ea, ut id rumpātur	ut nōs rumpāmur	ut vōs rumpāminī	ut eī, ut eae, ut ea rumpantur
Pretérito imperfecto pasivo	ut ego rumperer	ut tū rumperēris, rumperēre	ut is, ut ea, ut id rumperētur	ut nōs rumperēmur	ut vōs rumperēminī	ut eī, ut eae, ut ea rumperentur
Modo imperativo
	―	(tū)	(is, ea, id)	―	(vōs)	(eī, eae, ea)
Presente	― ―	(tū) rumpe	(is, ea, id) ―	― ―	(vōs) rumpite	(eī, eae, ea) ―
Futuro	― ―	(tū) rumpitō	(is, ea, id) rumpitō	― ―	(vōs) rumpitōte	(eī, eae, ea) rumpuntō
Presente pasivo	― ―	(tū) rumpere	(is, ea, id) ―	― ―	(vōs) rumpiminī	(eī, eae, ea) ―
Futuro pasivo	― ―	(tū) rumpitor	(is, ea, id) rumpitor	― ―	(vōs) ―	(eī, eae, ea) rumpuntor
Leyenda: † arcaico, x no normativo, ■ cambio ortográfico, ■ irregularidad

Forma flexiva

Forma sustantiva masculina

1: Forma del dativo y ablativo singular de rumpus.

Referencias y notas

1 2 Michiel de Vaan. Etymological Dictionary of Latin and the Other Italic Languages. Páginas 529-30. Editorial: Leiden. Brill, 2008. ISBN: 9789004167971.
↑ Lexikon der indogermanischen Verben: Die Wurzeln und ihre Primärstammbildungen. Páginas 510-511. Editado por: Helmut Rix. Editorial: L. Reichert. 2.ª ed, Wiesbaden, 2001. ISBN: 3895002194.
1 2 Oxford Latin Dictionary. Editado por: P. G. W. Glare. Editorial: Oxford University Press. Oxford, 1983.

[vaan-1] 1 2 Michiel de Vaan. Etymological Dictionary of Latin and the Other Italic Languages. Páginas 529-30. Editorial: Leiden. Brill, 2008. ISBN: 9789004167971.

[2] Lexikon der indogermanischen Verben: Die Wurzeln und ihre Primärstammbildungen. Páginas 510-511. Editado por: Helmut Rix. Editorial: L. Reichert. 2.ª ed, Wiesbaden, 2001. ISBN: 3895002194.

[ol-3] 1 2 Oxford Latin Dictionary. Editado por: P. G. W. Glare. Editorial: Oxford University Press. Oxford, 1983.

[1]

[2]

[3]