Ir al contenido

tsʼíib

De Wikcionario, el diccionario libre
tsʼíib
conservador (AFI) /t͡sʼíːɓ/
reducido (AFI) /t͡sʼíːʔ/
silabación tsʼíib
longitud silábica monosílaba
grafías alternativas ts'íib, ts'ib[1], dzib[2]
rimas íːʔ, íːɓ

Etimología

[editar]

Del protomaya *tzʼihbʼ ("dibujar", posteriormente "escribir").[3]

Sustantivo

[editar]

tsʼíib¦plural: tsʼíiboʼob

1
Escritura.
2
Escrito, texto.[4]

Verbo intransitivo

[editar]
3
Escribir.
4
Pintar, dibujar.[5]
  • Uso: obsoleto.

Locuciones

[editar]

Conjugación

[editar]
Conjugación de tsʼíib(intransitivo, antipasivo, regular) []
Formas no personales (verboides)
Infinitivo tsʼíib
Formas personales
(teen) (teech) (letiʼ) (toʼon) (teʼex) (letiʼob)
Indicativo incompletivo (teen)kin tsʼíib (teech)ka tsʼíib (letiʼ)ku tsʼíib (toʼon)k tsʼíib, kin tsʼíiboʼonOTE (teʼex)ka tsʼíibeʼex (letiʼob)ku tsʼíiboʼob
Indicativo completivo (teen)(j)tsʼíibnajen (teech)(j)tsʼíibnajech (letiʼ)(j)tsʼíibnajij* (toʼon)(j)tsʼíibnajoʼon (teʼex)(j)tsʼíibnajeʼex (letiʼob)(j)tsʼíibnajoʼob
Indicativo resultativo (teen)tsʼíibnajaʼanen (teech)tsʼíibnajaʼanech (letiʼ)tsʼíibnajaʼan (toʼon)tsʼíibnajaʼanoʼon (teʼex)tsʼíibnajaʼaneʼex (letiʼob)tsʼíibnajaʼanoʼob
Subjuntivo (teen)tsʼíibnaken (teech)tsʼíibnakech (letiʼ)tsʼíibnak (toʼon)tsʼíibnakoʼon (teʼex)tsʼíibnakeʼex (letiʼob)tsʼíibnakoʼob
Imperativo (teen) (teech)tsʼíibnen (letiʼ) (toʼon) (teʼex)tsʼíibneneʼex (letiʼob)
Leyenda: † arcaico, x no normativo, cambio ortográfico, irregularidad, OTE: forma usada en el oriente de Yucatán y centro de Quintana Roo, COL: coloquial, * los sufijos -ej/-ij se eliminan en posición no terminal.

Véase también

[editar]

Referencias y notas

[editar]
  1. obsoleta
  2. obsoleta
  3. Cecil H. Brown & Søren Wichmann. «Proto‐Mayan Syllable Nuclei». International Journal of American Linguistics vol. 70. Páginas 128-186. 2004. DOI: 10.1086/424553.
  4. Javier A. Gómez Navarrete. «tsʼíib» en Diccionario Introductorio Español-Maya, Maya-Español. Página 180. Editorial: Universidad de Quintana Roo. Chetumal, 2009. Formato: pdf.
  5. Alfredo Barrera Vásquez. «tsʼíib» en Diccionario Maya Cordemex: Maya-Español / Español-Maya. Página 882. Editorial: Cordemex. Mérida, México, 1980.