weens
Apariencia
| weens | |
| pronunciación (AFI) | /wèːns/ |
| silabación | weens |
| longitud silábica | monosílaba |
| rima | èːns |
Etimología
[editar]Verbo transitivo
[editar]Conjugación
[editar]Conjugación de weens (weensik, weensaʼal) (transitivo, tipo 1, regular) [▲▼]
| Formas no personales (verboides) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Infinitivo | weensik | |||||
| Participio pasivo | weensbil | |||||
| Formas personales | ||||||
| Voz activa | ||||||
| (teen) | (teech) | (letiʼ) | (toʼon) | (teʼex) | (letiʼob) | |
| Indicativo incompletivo | (teen) kin weensik | (teech) ka weensik | (letiʼ) ku weensik | (toʼon) k weensik, kin weensikoʼonOTE | (teʼex) ka weensikeʼex | (letiʼob) ku weensikoʼob |
| Indicativo completivo | (teen) tin weensaj | (teech) ta weensaj | (letiʼ) tu weensaj | (toʼon) t(k) weensaj, tin weensajoʼonOTE, tin weensoʼonOTE/COL | (teʼex) ta weensajeʼex, ta weenseʼexCOL | (letiʼob) tu weensajoʼob, tu weensoʼobCOL |
| Indicativo resultativo | (teen) in weensmaj | (teech) a weensmaj | (letiʼ) u weensmaj | (toʼon) k weensmaj, in weensmajoʼonOTE, in weensmoʼonOTE/COL | (teʼex) a weensmajeʼex, a weensmeʼexCOL | (letiʼob) u weensmajoʼob, u weensmoʼobCOL |
| Subjuntivo | (teen) in weensej* | (teech) a weensej* | (letiʼ) u weensej* | (toʼon) k weensej*, in weensoʼonOTE | (teʼex) a weenseʼex | (letiʼob) u weensoʼob |
| Imperativo | (teen) ― | (teech) weensej* | (letiʼ) ― | (toʼon) ― | (teʼex) weenseʼex | (letiʼob) ― |
| Voz pasiva | ||||||
| (teen) | (teech) | (letiʼ) | (toʼon) | (teʼex) | (letiʼob) | |
| Indicativo incompletivo | (teen) kin weensaʼal | (teech) ka weensaʼal | (letiʼ) ku weensaʼal | (toʼon) k weensaʼal, kin weensaʼaloʼonOTE | (teʼex) ka weensaʼaleʼex | (letiʼob) ku weensaʼaloʼob |
| Indicativo completivo | (teen) (j)weensaʼaben | (teech) (j)weensaʼabech | (letiʼ) (j)weensaʼabij* | (toʼon) (j)weensaʼaboʼon | (teʼex) (j)weensaʼabeʼex | (letiʼob) (j)weensaʼaboʼob |
| Indicativo resultativo | (teen) weensaʼanen | (teech) weensaʼanech | (letiʼ) weensaʼan | (toʼon) weensaʼanoʼon | (teʼex) weensaʼaneʼex | (letiʼob) weensaʼanoʼob |
| Subjuntivo | (teen) weensaʼaken | (teech) weensaʼakech | (letiʼ) weensaʼak | (toʼon) weensaʼakoʼon | (teʼex) weensaʼakeʼex | (letiʼob) weensaʼakoʼob |
| Leyenda: † arcaico, x no normativo, ■ cambio ortográfico, ■ irregularidad, OTE: forma usada en el oriente de Yucatán y centro de Quintana Roo, COL: coloquial, * los sufijos -ej/-ij se eliminan en posición no terminal. | ||||||
Véase también
[editar]Referencias y notas
[editar]- ↑ «WEENSAJ» en Diccionario maya popular: maya-español, español-maya. Página 244. Editorial: Academia de la Lengua Maya de Yucatán. Mérida, Yucatán, 2007. ISBN: 9685480370.