nütramkan

De Wikcionario, el diccionario libre
Ir a la navegación Ir a la búsqueda

Mapuche[editar]

 nütramkan
Pronunciación (AFI):  Si puedes, ¡incorpórala!
Grafías alternativas:  nvxamkan (grafemario Raguileo)
nütxamkan (grafemario Azümchefe)
  • Pronunciación:  [ nətɹamˈkan ] (AFI)

Etimología[editar]

De nütramün ("relatar") y el sufijo -ka.

Verbo[editar]

1
Conversar, charlar, platicar.

Conjugación[editar]

Raíz: nütramka-
Formas no finitas
-n -lu -am
nütramkan nütramkalu nütramkayam
-n con negación -lu con negación -am con negación
nütramkanun nütramkanulu nütramkanuam
-wma -el -yüm
nütramkawma nütramkael nütramkayüm
-wma con negación -el con negación -yüm con negación
nütramkanuwma nütramkanuel nütramkanuyüm
Formas finitas
número singular dual plural
persona primera segunda tercera primera segunda tercera primera segunda tercera
Modo real iñche eymi fey iñchiw eymu fey engu* iñchiñ eymün fey engün*
No futuro Afirmativo nütramkan nütramkaymi nütramkay nütramkayu nütramkaymu nütramkay engu, nütramkayngu nütramkaiñ nütramkaymün nütramkay engün, nütramkayngün
Negativo nütramkalan nütramkalaymi nütramkalay nütramkalayu nütramkalaymu nütramkalay engu, nütramkalayngu nütramkalaiñ nütramkalaymün nütramkalay engün, nütramkalayngün
Futuro Afirmativo nütramkayan nütramkayaymi nütramkayay nütramkayayu nütramkayaymu nütramkayay engu, nütramkayayngu nütramkayaiñ nütramkayaymün nütramkayay engün, nütramkayayngün
Negativo nütramkalayan nütramkalayaymi nütramkalayay nütramkalayayu nütramkalayaymu nütramkalayay engu, nütramkalayayngu nütramkalayaiñ nütramkalayaymün nütramkalayay engün, nütramkalayayngün
Modo hipotético iñche eymi fey iñchiw eymu fey engu* iñchiñ eymün fey engün*
No futuro Afirmativo nütramkali nütramkalmi nütramkale nütramkaliyu nütramkalmu nütramkale engu, nütramkaleyengu nütramkaliyiñ nütramkalmün nütramkale engün, nütramkaleyengün
Negativo nütramkanuli nütramkanulmi nütramkanule nütramkanuliyu nütramkanulmu nütramkanule engu, nütramkanuleyengu nütramkanuliyiñ nütramkanulmün nütramkanule engün, nütramkanuleyengün
Futuro Afirmativo nütramkayali nütramkayalmi nütramkayale nütramkayaliyu nütramkayalmu nütramkayale engu, nütramkayaleyengu nütramkayaliyiñ nütramkayalmün nütramkayale engün, nütramkayaleyengün
Negativo nütramkanuali nütramkanualmi nütramkanuale nütramkanualiyu nütramkanualmu nütramkanuale engu, nütramkanualeyengu nütramkanualiñ nütramkanualmün nütramkanuale engün, nütramkanualeyengün
Modo volitivo iñche eymi fey iñchiw eymu fey engu* iñchiñ eymün fey engün*
Afirmativo nütramkachi nütramkange nütramkape nütramkayayu nütramkamu nütramkape engu, nütramkapeyengu nütramkayaiñ nütramkamün nütramkape engün, nütramkapeyengün
Negativo nütramkakilchi, nütramkakinulchi, nütramkakili nütramkakilnge, nütramkakinulnge, nütramkakilmi nütramkakilpe, nütramkakinulpe, nütramkakile nütramkakiliyu, nütramkakinuliyu, nütramkalayayu nütramkakilmu, nütramkakinulmu nütramkakilpe engu, nütramkakilpeyengu, nütramkakinulpe engu, nütramkakinulpey nütramkakiliyiñ, nütramkakinuliyiñ, nütramkalayaiñ nütramkakilmün, nütramkakinulmün nütramkakilpe engün, nütramkakilpeyengün, nütramkakinulpe engün, nütramkakinulpeyengün
* También se usan fey y sus conjugaciones


Referencias y notas[editar]