cinco
Apariencia
→ Parte de la Lista Swadesh.
| cinco | |
| seseante (AFI) | [ˈsĩŋko] |
| no seseante (AFI) | [ˈθĩŋko] ⓘ |
| silabación | cin-co |
| acentuación | llana |
| longitud silábica | bisílaba |
| rima | in.ko |
Etimología 1
[editar]Del latín vulgar cīnque, del latín quīnque, del protoindoeuropeo *pénkʷe. Compárese con πέντε (pente) en griego, 𐍆𐌹𐌼𐍆 (fimf) en gótico y five en inglés.
Adjetivo cardinal
[editar]| Cardinales | ||
| ← 4 | 5 | 6 → |
| ordinal: quinto romano: V | ||
Sustantivo masculino
[editar]cinco ¦ plural: cincos
- 4 Números
- Signo o signos usados para representar al número que tiene cinco unidades.
- Ejemplo: En números romanos el cinco se escribre V, y en números árabes es 5.
- 5 Números
- Nombre del número 5, número natural que sigue al cuatro y precede al seis.
- 6 Naipes
- En las barajas, las cartas que llevan cinco marcas que indican su quinto lugar en una serie del mismo palo.
- Ejemplo: Tengo el cinco de tréboles.
- 7 Monedas
- Moneda antigua de cinco centavos.
- Ámbito: Chile, México.
- 8
- Cosa de poco valor.
- Ámbito: Chile.
- Ejemplo: Ese disco rayado no vale un cinco.
- 9 Monedas
- Moneda con valor de cinco céntimos.
- Ámbito: Costa Rica.
- 10 Juegos
- Juego infantil con bolitas de cristal, barro u otro material con las que los niños hacen juegos de puntería arrojándolas unas contra otras, o tratando de introducirlas en un agujero.
- Ámbito: Guatemala.
- 11 Instrumentos musicales
- Instrumento de cuerdas venezolano, similar a una guitarra pequeña, con cinco cuerdas.
- 12 Bolos
- Bolo que se pone frente a los otros, en el juego de bolos.
Sustantivo masculino y femenino
[editar]cinco (invariable en género) ¦ plural: cincos
Locuciones
[editar]- carnero de cinco cuernos:
- cinco primeras: En varios juegos, el hecho de ganar las cinco primeras bazas de forma consecutiva.
- compás de cinco por ocho: Compás con la duración de cinco corcheas.
- buscarle cinco pies al gato:
- Buscar razones o soluciones falsas y carentes de sentido
- Empeñarse en crearse dificultades en donde no las hay.
- como tres y dos son cinco: Se dice de un argumento irredargüible, irrefutable, de una verdad absoluta.
- con los cinco sentidos:
- Con toda la atención y cuidado.
- De forma eficiente.
- decir a uno cuantas son cinco: Conminar, amenazar (España)
- esos o los cinco: los cinco dedos de una mano, y por extensión, la mano misma
- estar sin cinco o estar sin un cinco: Sin dinero.
- no tener ni cinco: No tener dinero.
- no vale un cinco: No valer gran cosa.
- tener o poner los cinco sentidos en algo o alguien: Dedicarle todo el cariño o atención.
- quedarse sin un cinco:
- Sin dinero.
- Mal de salud o de ánimo. (Guatemala)
Información adicional
[editar]- Derivados: cinca, cincoenrama, cinconegritos, cincuenta, cincuentaina, cincuentañal, cincuentavo, cincuentén, cincuentena, cincuentenario, cincuenteno, cincuentín, cincuentón, cincuesma, cinquén, cinquena, cinqueno, cinqueño, cinquillo, cinquina, cinquino, decimoquinto, quince, quinceañero, quinceaños, quinceavo, quincena, quincenal, quincenario, quinceno, quincuagena, quincuagenario, quincuagésima, quincuagésimo, quincunce, quincuncial, quinto, quinzal, quinzavo, veinticinco, vigesimoquinto.
Véase también
[editar]Traducciones
[editar]Traducciones [▲▼]
- Aimara: [1] pisqa (ay).
- Alemán: [1] fünf (de); [4] Fünfer (de) (masculino).
- Aragonés: [1] zinco (an).
- Asturiano: [1] cincu (ast).
- Azerí: [1] beş (az).
- Cantonés: [1] 五 (yue) “ng⁵”.
- Checo: [1] pět (cs); [4, 9] pětka (cs) (femenino).
- Choctaw: [1] talhapi (cho).
- Chol: [1] jo'p'ej.
- Dhivehi: [1] faheh (dv).
- Esperanto: [1] kvin (eo).
- Estonio: [1] viis (et).
- Finés: viisi (fi).
- Francés: [1] cinq (fr).
- Frisón: [1] fiif (fy).
- Galés: [1] pump (cy).
- Hausa: [1] biyar (ha).
- Hawaiano: ʻelima? (haw).
- Húngaro: öt? (hu).
- Indonesio: [1] lima (id).
- Inglés: [1] five (en).
- Irlandés: [1] cúig (ga).
- Italiano: [1] cinque (it).
- Japonés: [1] 五 (ja) “ご, go”; いつつ (ja) “itsutsu”.
- Kurdo (macrolengua): [1] pênc (ku).
- Latín: [1] quinque (la).
- Lojban: [1] mu (jbo).
- Mandarín: [1] 五 (cmn) “wǔ”.
- Maorí: [1] rima (mi).
- Mapuche: [1] kechu; [2] kechuchi.
- Maya yucateco: [1] joʼo.
- Mongol: [1] тав (mn).
- Náhuatl central: [1] macuilli.
- Náhuatl clásico: [1] macuilli.
- Náhuatl de Guerrero: [1] makuijli.
- Náhuatl de la Huasteca central: [1] makuili.
- Náhuatl de la Huasteca occidental: [1] makuili.
- Náhuatl de la Huasteca oriental: makuilli.
- Neerlandés: [1] vijf (nl).
- Persa: پنج? (fa) “panj”.
- Polaco: [1] pięć (pl).
- Portugués: [1] cinco (pt).
- Quechua cuzqueño: [1] pisqa.
- Quechua de Huaylas Ancash: pitsqa.
- Rapanuí: [1, 3] erima; [5] karima.
- Ruaingá: fañs.
- Sánscrito: पञ्च? (sa).
- Serbocroata: [1] pet (sh).
- Tagalo: lima? (tl).
- Toki pona: luka (tok).
- Umbro: [1] 𐌐𐌈𐌌𐌐𐌄.
- Vasco: [1] bost (eu).
- Volapuk: lul? (vo).
Galaicoportugués
[editar]| cinco | |
| pronunciación | falta agregar |
Etimología 1
[editar]Del latín quīnque ('cinco').
Adjetivo cardinal
[editar]- 1 Números
- Cinco.
Descendientes
[editar]Gallego
[editar]→ Parte de la Lista Swadesh.
| cinco | |
| no seseante (AFI) | [ˈθiŋkʊ] |
| seseante (AFI) | [ˈsiŋkʊ] |
| silabación | cin-co |
| acentuación | llana |
| longitud silábica | bisílaba |
| rima | in.ko |
| Cardinales | ||
| ← 4 | 5 | 6 → |
romano: V | ||
Etimología 1
[editar]Del galaicoportugués cinco ('cinco'), del anterior cinquo, y del latín vulgar cīnque, y esta del latín quinque.
Adjetivo cardinal
[editar]cinco (pluralia tantum)
Sustantivo masculino
[editar]- 2 Números
- Cinco.
- Ejemplo: En numeración romana, o cinco escríbese V e en numeración arábiga é 5.
Véase también
[editar]→ Parte de la Lista Swadesh.
| cinco | |
| brasilero (AFI) | /ˈsĩ.ku/ ⓘ |
| europeo (AFI) | /ˈsĩ.ku/ ⓘ ⓘ ⓘ |
| silabación | cin-co |
| acentuación | llana |
| longitud silábica | bisílaba |
| rima | ĩ.ku |
Etimología 1
[editar]Del latín vulgar cīnque y este del latín quīnque, del protoindoeuropeo *pénkʷe.
Adjetivo cardinal
[editar]- 1 Números
- Cinco.
Sustantivo masculino
[editar]cinco ¦ plural: cincos
- 2 Números
- Cinco.
Referencias y notas
[editar]- ↑ «cinco» en Dicionario da Real Academia Galega. Editorial: Real Academia Galega. Coruña, 2017. ISBN: 9788487987809.
Categorías:
- Español
- ES:Lista Swadesh
- ES:Palabras llanas
- ES:Palabras bisílabas
- ES:Rimas:in.ko
- ES:Palabras provenientes del latín vulgar
- ES:Adjetivos cardinales
- ES:Adjetivos
- ES:Lemas
- Lemas
- ES:Sustantivos masculinos
- ES:Sustantivos
- ES:Sustantivos regulares
- ES:Números
- ES:Naipes
- ES:Monedas
- ES:Chile
- ES:América
- ES:México
- ES:Costa Rica
- ES:Juegos
- ES:Guatemala
- ES:Instrumentos musicales
- ES:Bolos
- ES:Sustantivos femeninos
- ES:Sustantivos masculinos y femeninos
- ES:Sustantivos invariables en género
- ES:Fútbol
- Galaicoportugués
- ROA-OPT:Palabras provenientes del latín
- ROA-OPT:Adjetivos cardinales
- ROA-OPT:Adjetivos
- ROA-OPT:Lemas
- ROA-OPT:Números
- Gallego
- GL:Lista Swadesh
- GL:Palabras llanas
- GL:Palabras bisílabas
- GL:Rimas:in.ko
- GL:Palabras provenientes del galaicoportugués
- GL:Adjetivos cardinales
- GL:Adjetivos
- GL:Lemas
- GL:Adjetivos solo en plural
- GL:Sustantivos masculinos
- GL:Sustantivos
- GL:Números
- Portugués
- PT:Lista Swadesh
- PT:Palabras llanas
- PT:Palabras bisílabas
- PT:Rimas:ĩ.ku
- PT:Palabras provenientes del latín vulgar
- PT:Adjetivos cardinales
- PT:Adjetivos
- PT:Lemas
- PT:Números
- PT:Sustantivos masculinos
- PT:Sustantivos
- PT:Sustantivos regulares