achucuyarse
Apariencia
| achucuyarse | |
| no sheísta (AFI) | [at͡ʃukuˈʝaɾse] |
| sheísta (AFI) | [at͡ʃukuˈʃaɾse] |
| zheísta (AFI) | [at͡ʃukuˈʒaɾse] |
| silabación | a-chu-cu-yar-se |
| acentuación | llana |
| longitud silábica | pentasílaba |
| rima | aɾ.se |
Etimología
[editar]De achucuyar con el pronombre reflexivo átono.
Verbo pronominal
[editar]- 1
- Sentir temor, perder la fuerza de ánimo o el coraje; abatirse, acoquinarse, acobardarse.
- Ámbito: América Central.[1]
- Uso: coloquial, se emplea también como transitivo: achucuyar.
- Ejemplo:
No se achucuye. Está entre amigosZoraida Ugarte. El solar de las siete hierbas. Página 388. Editorial: Editorial Costa Rica. 2006. ISBN: 9789977238555.
Conjugación
[editar]Conjugación de achucuyarse paradigma: amar (regular) [▲▼]
| Formas no personales (verboides) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Infinitivo | achucuyarse | haberse achucuyado | |||||
| Gerundio | achucuyándose | habiéndose achucuyado | |||||
| Participio | achucuyado | ||||||
| Formas personales | |||||||
| Modo indicativo | |||||||
| yo | tú | vos | él, ella, usted | nosotros | vosotros | ustedes, ellos | |
| Presente | yo me achucuyo | tú te achucuyas | vos te achucuyás | él, ella, usted se achucuya | nosotros nos achucuyamos | vosotros os achucuyáis | ustedes, ellos se achucuyan |
| Pretérito imperfecto | yo me achucuyaba | tú te achucuyabas | vos te achucuyabas | él, ella, usted se achucuyaba | nosotros nos achucuyábamos | vosotros os achucuyabais | ustedes, ellos se achucuyaban |
| Pretérito perfecto | yo me achucuyé | tú te achucuyaste | vos te achucuyaste | él, ella, usted se achucuyó | nosotros nos achucuyamos | vosotros os achucuyasteis | ustedes, ellos se achucuyaron |
| Pretérito pluscuamperfecto | yo me había achucuyado | tú te habías achucuyado | vos te habías achucuyado | él, ella, usted se había achucuyado | nosotros nos habíamos achucuyado | vosotros os habíais achucuyado | ustedes, ellos se habían achucuyado |
| Pretérito perfecto compuesto | yo me he achucuyado | tú te has achucuyado | vos te has achucuyado | él, ella, usted se ha achucuyado | nosotros nos hemos achucuyado | vosotros os habéis achucuyado | ustedes, ellos se han achucuyado |
| Futuro | yo me achucuyaré | tú te achucuyarás | vos te achucuyarás | él, ella, usted se achucuyará | nosotros nos achucuyaremos | vosotros os achucuyaréis | ustedes, ellos se achucuyarán |
| Futuro compuesto | yo me habré achucuyado | tú te habrás achucuyado | vos te habrás achucuyado | él, ella, usted se habrá achucuyado | nosotros nos habremos achucuyado | vosotros os habréis achucuyado | ustedes, ellos se habrán achucuyado |
| Pretérito anterior† | yo me hube achucuyado | tú te hubiste achucuyado | vos te hubiste achucuyado | él, ella, usted se hubo achucuyado | nosotros nos hubimos achucuyado | vosotros os hubisteis achucuyado | ustedes, ellos se hubieron achucuyado |
| Modo condicional | |||||||
| yo | tú | vos | él, ella, usted | nosotros | vosotros | ustedes, ellos | |
| Condicional simple | yo me achucuyaría | tú te achucuyarías | vos te achucuyarías | él, ella, usted se achucuyaría | nosotros nos achucuyaríamos | vosotros os achucuyaríais | ustedes, ellos se achucuyarían |
| Condicional compuesto | yo me habría achucuyado | tú te habrías achucuyado | vos te habrías achucuyado | él, ella, usted se habría achucuyado | nosotros nos habríamos achucuyado | vosotros os habríais achucuyado | ustedes, ellos se habrían achucuyado |
| Modo subjuntivo | |||||||
| que yo | que tú | que vos | que él, que ella, que usted | que nosotros | que vosotros | que ustedes, que ellos | |
| Presente | que yo me achucuye | que tú te achucuyes | que vos te achucuyes, te achucuyés | que él, que ella, que usted se achucuye | que nosotros nos achucuyemos | que vosotros os achucuyéis | que ustedes, que ellos se achucuyen |
| Pretérito imperfecto | que yo me achucuyara, me achucuyase | que tú te achucuyaras, te achucuyases | que vos te achucuyaras, te achucuyases | que él, que ella, que usted se achucuyara, se achucuyase | que nosotros nos achucuyáramos, nos achucuyásemos | que vosotros os achucuyarais, os achucuyaseis | que ustedes, que ellos se achucuyaran, se achucuyasen |
| Pretérito perfecto | que yo me haya achucuyado | que tú te hayas achucuyado | que vos te hayas achucuyado | que él, que ella, que usted se haya achucuyado | que nosotros nos hayamos achucuyado | que vosotros os hayáis achucuyado | que ustedes, que ellos se hayan achucuyado |
| Pretérito pluscuamperfecto | que yo me hubiera achucuyado, me hubiese achucuyado | que tú te hubieras achucuyado, te hubieses achucuyado | que vos te hubieras achucuyado, te hubieses achucuyado | que él, que ella, que usted se hubiera achucuyado, se hubiese achucuyado | que nosotros nos hubiéramos achucuyado, nos hubiésemos achucuyado | que vosotros os hubierais achucuyado, os hubieseis achucuyado | que ustedes, que ellos se hubieran achucuyado, se hubiesen achucuyado |
| Futuro† | que yo me achucuyare | que tú te achucuyares | que vos te achucuyares | que él, que ella, que usted se achucuyare | que nosotros nos achucuyáremos | que vosotros os achucuyareis | que ustedes, que ellos se achucuyaren |
| Futuro compuesto† | que yo me hubiere achucuyado | que tú te hubieres achucuyado | que vos te hubieres achucuyado | que él, que ella, que usted se hubiere achucuyado | que nosotros nos hubiéremos achucuyado | que vosotros os hubiereis achucuyado | que ustedes, que ellos se hubieren achucuyado |
| Modo imperativo | |||||||
| ― | (tú) | (vos) | (usted) | (nosotros) | (vosotros) | (ustedes) | |
| Presente | ― ― | (tú) achucúyate | (vos) achucuyate | (usted) achucúyese | (nosotros) achucuyémonos | (vosotros) achucuyaos | (ustedes) achucúyense |
| Leyenda: † arcaico, x no normativo, PART se usa más como participio, ADJ se usa más como adjetivo, ■ cambio ortográfico, ■ irregularidad | |||||||
Traducciones
[editar]Traducciones [▲▼]