Ir al contenido

pujar

De Wikcionario, el diccionario libre
pujar
pronunciación (AFI) [puˈxaɾ]
silabación pu-jar
acentuación aguda
longitud silábica bisílaba
rima

Etimología 1

[editar]

Del castellano antiguo pujar, puxar, del latín pulso, frecuentativo del latín pello.[1][2]

Verbo transitivo

[editar]
1
Hacer esfuerzos para avanzar o continuar venciendo una resistencia.[1]
  • Sinónimo: presionar.
  • Relacionado: empujar.
  • Ejemplo: 

    y sentadito en la popa del barco, fijaba en la costa de su patria los ojos anegados de tan triste manera, que a pesar del águila nueva que llevaba en el alma, le parecía que iba todo muerto y sin capacidad de resurrección y que era él como un árbol prendido a aquella costa por las raíces, al que el buque llevaba atado por las ramas pujando mar afuera.José Martí. Amistad funesta. Capítulo Capítulo II.

  • Ejemplo: 

    y el mozo, que se llamaba Tomás, empezó a suspirar profundo cada vez que miraba a la Camarona inclinada hacia el remo y enarcando el brazo para pujar firme.Emilia Pardo Bazán. Historias y cuentos de Galicia. Capítulo La Camarona.

Verbo intransitivo

[editar]
2
Tratar de hablar sin conseguirlo, o hablar con dificultad para hacerse entender.[1]
  • Uso: anticuado.
  • Ejemplo: 

    Oyésele pujar allá dentro y murmurar entre dientes algunos latinajos; y no tardó en aparecer, alzando la cortina, con un envoltorio negro entre manos, el cual puso en seguida en las de Muergo.José María de Pereda. Sotileza. Capítulo Crisálidas. 1884.

3
Gesticular en el llanto.[1]
4
Emitir gemidos o hablar afectado por el dolor o el esfuerzo.[1]
  • Ámbito: Costa Rica, Cuba, El Salvador, Nicaragua, Venezuela.
5
Hacer un esfuerzo con el estómago para liberar alguna presión; especialmente dicho de una madre para explusar a su bebé.[3]

Información adicional

[editar]
  • Cognados: puxar (gallego, portugués, asturiano), pousser (francés).

Conjugación

[editar]
Conjugación de pujarparadigma: amar (regular) []
Formas no personales (verboides)
Infinitivo pujar haber pujado
Gerundio pujando habiendo pujado
Participio pujado
Formas personales
Modo indicativo
yo vos él, ella, usted nosotros vosotros ustedes, ellos
Presente yopujo pujas vospujás él, ella, ustedpuja nosotrospujamos vosotrospujáis ustedes, ellospujan
Pretérito imperfecto yopujaba pujabas vospujabas él, ella, ustedpujaba nosotrospujábamos vosotrospujabais ustedes, ellospujaban
Pretérito perfecto yopujé pujaste vospujaste él, ella, ustedpujó nosotrospujamos vosotrospujasteis ustedes, ellospujaron
Pretérito pluscuamperfecto yohabía pujado habías pujado voshabías pujado él, ella, ustedhabía pujado nosotroshabíamos pujado vosotroshabíais pujado ustedes, elloshabían pujado
Pretérito perfecto compuesto yohe pujado has pujado voshas pujado él, ella, ustedha pujado nosotroshemos pujado vosotroshabéis pujado ustedes, elloshan pujado
Futuro yopujaré pujarás vospujarás él, ella, ustedpujará nosotrospujaremos vosotrospujaréis ustedes, ellospujarán
Futuro compuesto yohabré pujado habrás pujado voshabrás pujado él, ella, ustedhabrá pujado nosotroshabremos pujado vosotroshabréis pujado ustedes, elloshabrán pujado
Pretérito anterior yohube pujado hubiste pujado voshubiste pujado él, ella, ustedhubo pujado nosotroshubimos pujado vosotroshubisteis pujado ustedes, elloshubieron pujado
Modo condicional
yo vos él, ella, usted nosotros vosotros ustedes, ellos
Condicional simple yopujaría pujarías vospujarías él, ella, ustedpujaría nosotrospujaríamos vosotrospujaríais ustedes, ellospujarían
Condicional compuesto yohabría pujado habrías pujado voshabrías pujado él, ella, ustedhabría pujado nosotroshabríamos pujado vosotroshabríais pujado ustedes, elloshabrían pujado
Modo subjuntivo
que yo que tú que vos que él, que ella, que usted que nosotros que vosotros que ustedes, que ellos
Presente que yopuje que túpujes que vospujes, pujés que él, que ella, que ustedpuje que nosotrospujemos que vosotrospujéis que ustedes, que ellospujen
Pretérito imperfecto que yopujara, pujase que túpujaras, pujases que vospujaras, pujases que él, que ella, que ustedpujara, pujase que nosotrospujáramos, pujásemos que vosotrospujarais, pujaseis que ustedes, que ellospujaran, pujasen
Pretérito perfecto que yohaya pujado que túhayas pujado que voshayas pujado, hayás pujado que él, que ella, que ustedhaya pujado que nosotroshayamos pujado que vosotroshayáis pujado que ustedes, que elloshayan pujado
Pretérito pluscuamperfecto que yohubiera pujado, hubiese pujado que túhubieras pujado, hubieses pujado que voshubieras pujado, hubieses pujado que él, que ella, que ustedhubiera pujado, hubiese pujado que nosotroshubiéramos pujado, hubiésemos pujado que vosotroshubierais pujado, hubieseis pujado que ustedes, que elloshubieran pujado, hubiesen pujado
Futuro que yopujare que túpujares que vospujares que él, que ella, que ustedpujare que nosotrospujáremos que vosotrospujareis que ustedes, que ellospujaren
Futuro compuesto que yohubiere pujado que túhubieres pujado que voshubieres pujado que él, que ella, que ustedhubiere pujado que nosotroshubiéremos pujado que vosotroshubiereis pujado que ustedes, que elloshubieren pujado
Modo imperativo
(tú) (vos) (usted) (nosotros) (vosotros) (ustedes)
Presente (tú)puja (vos)pujá (usted)puje (nosotros)pujemos (vosotros)pujad (ustedes)pujen
Leyenda: † arcaico, x no normativo, PART se usa más como participio, ADJ se usa más como adjetivo, cambio ortográfico, irregularidad

Traducciones

[editar]
Traducciones []

Etimología 2

[editar]

Del catalán pujar, a su vez del latín vulgar *podiare, del latín podium.[2]

Verbo transitivo

[editar]
1
Elevar el precio en una subasta.
  • Ejemplo: 

    y el favor es mercancía
    que todos quieren pujar,
    aunque tengan que empeñar
    toda su hacienda en un día.
    José Zorrilla. La leyenda del Cid. Editorial: Montaner y Simón, Editores. Barcelona, 1882.

2
Aventajar, superar.
  • Uso: anticuado, se emplea también como intransitivo.

Verbo intransitivo

[editar]
3
Ir de abajo hacia arriba.
  • Uso: anticuado.
  • Sinónimo: subir.

Conjugación

[editar]
Conjugación de pujarparadigma: amar (regular) []
Formas no personales (verboides)
Infinitivo pujar haber pujado
Gerundio pujando habiendo pujado
Participio pujado
Formas personales
Modo indicativo
yo vos él, ella, usted nosotros vosotros ustedes, ellos
Presente yopujo pujas vospujás él, ella, ustedpuja nosotrospujamos vosotrospujáis ustedes, ellospujan
Pretérito imperfecto yopujaba pujabas vospujabas él, ella, ustedpujaba nosotrospujábamos vosotrospujabais ustedes, ellospujaban
Pretérito perfecto yopujé pujaste vospujaste él, ella, ustedpujó nosotrospujamos vosotrospujasteis ustedes, ellospujaron
Pretérito pluscuamperfecto yohabía pujado habías pujado voshabías pujado él, ella, ustedhabía pujado nosotroshabíamos pujado vosotroshabíais pujado ustedes, elloshabían pujado
Pretérito perfecto compuesto yohe pujado has pujado voshas pujado él, ella, ustedha pujado nosotroshemos pujado vosotroshabéis pujado ustedes, elloshan pujado
Futuro yopujaré pujarás vospujarás él, ella, ustedpujará nosotrospujaremos vosotrospujaréis ustedes, ellospujarán
Futuro compuesto yohabré pujado habrás pujado voshabrás pujado él, ella, ustedhabrá pujado nosotroshabremos pujado vosotroshabréis pujado ustedes, elloshabrán pujado
Pretérito anterior yohube pujado hubiste pujado voshubiste pujado él, ella, ustedhubo pujado nosotroshubimos pujado vosotroshubisteis pujado ustedes, elloshubieron pujado
Modo condicional
yo vos él, ella, usted nosotros vosotros ustedes, ellos
Condicional simple yopujaría pujarías vospujarías él, ella, ustedpujaría nosotrospujaríamos vosotrospujaríais ustedes, ellospujarían
Condicional compuesto yohabría pujado habrías pujado voshabrías pujado él, ella, ustedhabría pujado nosotroshabríamos pujado vosotroshabríais pujado ustedes, elloshabrían pujado
Modo subjuntivo
que yo que tú que vos que él, que ella, que usted que nosotros que vosotros que ustedes, que ellos
Presente que yopuje que túpujes que vospujes, pujés que él, que ella, que ustedpuje que nosotrospujemos que vosotrospujéis que ustedes, que ellospujen
Pretérito imperfecto que yopujara, pujase que túpujaras, pujases que vospujaras, pujases que él, que ella, que ustedpujara, pujase que nosotrospujáramos, pujásemos que vosotrospujarais, pujaseis que ustedes, que ellospujaran, pujasen
Pretérito perfecto que yohaya pujado que túhayas pujado que voshayas pujado, hayás pujado que él, que ella, que ustedhaya pujado que nosotroshayamos pujado que vosotroshayáis pujado que ustedes, que elloshayan pujado
Pretérito pluscuamperfecto que yohubiera pujado, hubiese pujado que túhubieras pujado, hubieses pujado que voshubieras pujado, hubieses pujado que él, que ella, que ustedhubiera pujado, hubiese pujado que nosotroshubiéramos pujado, hubiésemos pujado que vosotroshubierais pujado, hubieseis pujado que ustedes, que elloshubieran pujado, hubiesen pujado
Futuro que yopujare que túpujares que vospujares que él, que ella, que ustedpujare que nosotrospujáremos que vosotrospujareis que ustedes, que ellospujaren
Futuro compuesto que yohubiere pujado que túhubieres pujado que voshubieres pujado que él, que ella, que ustedhubiere pujado que nosotroshubiéremos pujado que vosotroshubiereis pujado que ustedes, que elloshubieren pujado
Modo imperativo
(tú) (vos) (usted) (nosotros) (vosotros) (ustedes)
Presente (tú)puja (vos)pujá (usted)puje (nosotros)pujemos (vosotros)pujad (ustedes)pujen
Leyenda: † arcaico, x no normativo, PART se usa más como participio, ADJ se usa más como adjetivo, cambio ortográfico, irregularidad

Traducciones

[editar]
Traducciones []
pujar
central (AFI) [puˈʒa] Barcelona
valenciano (AFI) [puˈd͡ʒaɾ]
baleárico (AFI) [puˈʒa]
acentuación aguda
longitud silábica bisílaba

Etimología 1

[editar]

Del latín vulgar *podiare, del latín podium.[4][2] Compárese el aragonés puyar y el préstamo castellano pujar.

Verbo intransitivo

[editar]
1
Subir, elevarse, alzarse.
  • Ejemplo: 

    Pujárem montanya amunt, seguint un camí molt pintoresch, ombrejat per frondosas fajosas. Subiremos montaña arriba, siguiendo un camino muy pintoresco, sombreado por frondosos hayedos.Carles Bosch de la Trinxeria. Pla y montanya. Aplec d'estudis, viatges, llegendes, recorts y excursions. Capítulo Una ascensió atrevida al pich de Balatg. Editorial: Imprempta La Renaixensa. 1888.

Verbo transitivo

[editar]
2
Subir, elevar, alzar.
  • Ejemplo: 

    —Es llàstima que aquella herba es perdi, peró com ho faré per pujar la vaca allí dalt? "—Es una lástima que aquella hierba se pierda, ¿pero como haré para subir a la vaca allá arriba?Josep Massó Ventós. La nau de veles d'or. Capítulo L'homenet Cloc-Cloc. Editorial: Llibrería Antiga i Moderna. Barcelona, 1925.

3 Informática
Subir, cargar.

Conjugación

[editar]
Conjugación de pujarparadigma: pujar (regular) []
Formas no personales (verboides)
Infinitivo pujar haver pujat
Gerundio pujant havent pujat
Participio pujat
Formas personales
Modo indicativo
jo tu ell, ella, vostè nosaltres vosaltres, vós ells, elles, vostès
Presente jopujo, puge, pugi, puig tupuges ell, ella, vostèpuja nosaltrespugem, pujam vosaltres, vóspugeu, pujau ells, elles, vostèspugen
Pretérito imperfecto jopujava tupujaves ell, ella, vostèpujava nosaltrespujàvem vosaltres, vóspujàveu ells, elles, vostèspujaven
Pretérito perfecto jopugí tupujares ell, ella, vostèpujà nosaltrespujàrem vosaltres, vóspujàreu ells, elles, vostèspujaren
Pretérito perifrástico jovaig pujar tuvas pujar, vares pujar ell, ella, vostèva pujar nosaltresvem pujar, vàrem pujar vosaltres, vósvau pujar, vàreu pujar ells, elles, vostèsvan pujar, varen pujar
Pretérito pluscuamperfecto johavia pujat tuhavies pujat ell, ella, vostèhavia pujat nosaltreshavíem pujat vosaltres, vóshavíeu pujat ells, elles, vostèshavien pujat
Pretérito perfecto compuesto johe pujat tuhas pujat ell, ella, vostèha pujat nosaltreshem pujat, havem pujat vosaltres, vósheu pujat, haveu pujat ells, elles, vostèshan pujat
Futuro jopujaré tupujaràs ell, ella, vostèpujarà nosaltrespujarem vosaltres, vóspujareu ells, elles, vostèspujaran
Futuro compuesto johauré pujat tuhauràs pujat ell, ella, vostèhaurà pujat nosaltreshaurem pujat vosaltres, vóshaureu pujat ells, elles, vostèshauran pujat
Pretérito anterior johaguí pujat, vaig haver pujat tuhagueres pujat, vas haver pujat, vares haver pujat ell, ella, vostèhagué pujat, va haver pujat nosaltreshaguérem pujat, vem haver pujat, vàrem haver pujat vosaltres, vóshaguéreu pujat, vau haver pujat, vàreu haver pujat ells, elles, vostèshagueren pujat, van haver pujat, varen haver pujat
Modo condicional
jo tu ell, ella, vostè nosaltres vosaltres, vós ells, elles, vostès
Condicional simple jopujaria tupujaries ell, ella, vostèpujaria nosaltrespujaríem vosaltres, vóspujaríeu ells, elles, vostèspujarien
Condicional compuesto johauria pujat, haguera pujat tuhauries pujat, hagueres pujat ell, ella, vostèhauria pujat, haguera pujat nosaltreshauríem pujat, haguérem pujat vosaltres, vóshauríeu pujat, haguéreu pujat ells, elles, vostèshaurien pujat, hagueren pujat
Modo subjuntivo
que jo que tu que ell, que ella, que vostè que nosaltres que vosaltres, que vós que ells, que elles, que vostès
Presente que jopugi, puge que tupugis, puges que ell, que ella, que vostèpugi, puge que nosaltrespugem que vosaltres, que vóspugeu que ells, que elles, que vostèspugin, pugen
Pretérito imperfecto que jopugés, pujàs, pujara que tupugessis, pugesses, pujassis, pujasses, pujares que ell, que ella, que vostèpugés, pujàs, pujara que nosaltrespugéssim, pugéssem, pujàssim, pujàssem, pujàrem que vosaltres, que vóspugéssiu, pugésseu, pujàssiu, pujàsseu, pujàreu que ells, que elles, que vostèspugessin, pugessen, pujassin, pujassen, pujaren
Pretérito perfecto que johagi pujat, haja pujat que tuhagis pujat, hages pujat que ell, que ella, que vostèhagi pujat, haja pujat que nosaltreshàgim pujat, hàgem pujat que vosaltres, que vóshàgiu pujat, hàgeu pujat que ells, que elles, que vostèshagin pujat, hagen pujat
Pretérito perifrástico que jovagi pujar, vaja pujar que tuvagis pujar, vages pujar que ell, que ella, que vostèvagi pujar, vaja pujar que nosaltresvàgim pujar, vàgem pujar que vosaltres, que vósvàgiu pujar, vàgeu pujar que ells, que elles, que vostèsvagin pujar, vagen pujar
Pretérito pluscuamperfecto que johagués pujat, haguera pujat que tuhaguessis pujat, haguesses pujat, hagueres pujat que ell, que ella, que vostèhagués pujat, haguera pujat que nosaltreshaguéssim pujat, haguéssem pujat, haguérem pujat que vosaltres, que vóshaguéssiu pujat, haguésseu pujat, haguéreu pujat que ells, que elles, que vostèshaguessin pujat, haguessen pujat, hagueren pujat
Pretérito anterior que jovagi haver pujat, vaja haver pujat que tuvagis haver pujat, vages haver pujat que ell, que ella, que vostèvagi haver pujat, vaja haver pujat que nosaltresvàgim haver pujat, vàgem haver pujat que vosaltres, que vósvàgiu haver pujat, vàgeu haver pujat que ells, que elles, que vostèsvagin haver pujat, vagen haver pujat
Modo imperativo
(tu) (vostè) (nosaltres) (vosaltres, vós) (vostès)
Presente (tu)puja (vostè)pugi, puge (nosaltres)pugem (vosaltres)pugeu, pujau (vostès)pugin, pugen
Leyenda: † arcaico, x no normativo, PART se usa más como participio, ADJ se usa más como adjetivo, cambio ortográfico, irregularidad

Referencias y notas

[editar]
  1. 1 2 3 4 5 «pujar» en Diccionario de la lengua española. Editorial: Real Academia Española, Asociación de Academias de la Lengua Española y Espasa. 22.ª ed, Madrid, 2001.
  2. 1 2 3 Joan Corominas. Breve diccionario etimológico de la lengua castellana. Editorial: Gredos. Madrid, 1961.
  3. «pujar» en Diccionario de americanismos. Editorial: Asociación de Academias de la Lengua Española. 2010.
  4. «pujar» en Gran diccionari de la llengua catalana. Editorial: Institut d'Estudis Catalans. Barcelona, 1998.