regañar
Apariencia
| regañar | |
| pronunciación (AFI) | [reɣ̞aˈɲaɾ] |
| silabación | re-ga-ñar |
| acentuación | aguda |
| longitud silábica | trisílaba |
| rima | aɾ |
Etimología 1
[editar]De origen incierto, posiblemente asociada con gañir y reñir.
Verbo intransitivo
[editar]- 1
- Expresar o advertir con reproches y en tono enojado a alguien que no se aprueba una acción y que debe abstenerse de ejecutarla.
- Uso: coloquial, se emplea también como transitivo.
- Sinónimos: amonestar, armar un peo (Venezuela, malsonante), cantaletear, censurar, corregir, reconvenir, reprender, reprochar, reñir, retar, sermonear.
- 2
- Mostrar un animal, especialmente un perro, los dientes, indicando rabia o saña, sin ladrar.
- Relacionado: gruñir.
- 3
- Abrirse o henderse la corteza de ciertas frutas, tales como la castaña o la ciruela, cuando están maduras.
- 4
- Expresar mal humor, quejas, enfado o rabia, verbalmente o a través de gestos.
- 5
- Intercambiar sentimientos de rechazo u opiniones o pareceres opuestos con palabras o con acciones.
- 6
- Causar ardor en la mucosa oral una bebida alcohólica de alta graduación, especialmente en personas no habituadas al consumo de alcohol.
- Ámbito: Venezuela.
- Uso: coloquial.
Conjugación
[editar]Conjugación de regañar paradigma: amar (regular) [▲▼]
| Formas no personales (verboides) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Infinitivo | regañar | haber regañado | |||||
| Gerundio | regañando | habiendo regañado | |||||
| Participio | regañado | ||||||
| Formas personales | |||||||
| Modo indicativo | |||||||
| yo | tú | vos | él, ella, usted | nosotros | vosotros | ustedes, ellos | |
| Presente | yo regaño | tú regañas | vos regañás | él, ella, usted regaña | nosotros regañamos | vosotros regañáis | ustedes, ellos regañan |
| Pretérito imperfecto | yo regañaba | tú regañabas | vos regañabas | él, ella, usted regañaba | nosotros regañábamos | vosotros regañabais | ustedes, ellos regañaban |
| Pretérito perfecto | yo regañé | tú regañaste | vos regañaste | él, ella, usted regañó | nosotros regañamos | vosotros regañasteis | ustedes, ellos regañaron |
| Pretérito pluscuamperfecto | yo había regañado | tú habías regañado | vos habías regañado | él, ella, usted había regañado | nosotros habíamos regañado | vosotros habíais regañado | ustedes, ellos habían regañado |
| Pretérito perfecto compuesto | yo he regañado | tú has regañado | vos has regañado | él, ella, usted ha regañado | nosotros hemos regañado | vosotros habéis regañado | ustedes, ellos han regañado |
| Futuro | yo regañaré | tú regañarás | vos regañarás | él, ella, usted regañará | nosotros regañaremos | vosotros regañaréis | ustedes, ellos regañarán |
| Futuro compuesto | yo habré regañado | tú habrás regañado | vos habrás regañado | él, ella, usted habrá regañado | nosotros habremos regañado | vosotros habréis regañado | ustedes, ellos habrán regañado |
| Pretérito anterior† | yo hube regañado | tú hubiste regañado | vos hubiste regañado | él, ella, usted hubo regañado | nosotros hubimos regañado | vosotros hubisteis regañado | ustedes, ellos hubieron regañado |
| Modo condicional | |||||||
| yo | tú | vos | él, ella, usted | nosotros | vosotros | ustedes, ellos | |
| Condicional simple | yo regañaría | tú regañarías | vos regañarías | él, ella, usted regañaría | nosotros regañaríamos | vosotros regañaríais | ustedes, ellos regañarían |
| Condicional compuesto | yo habría regañado | tú habrías regañado | vos habrías regañado | él, ella, usted habría regañado | nosotros habríamos regañado | vosotros habríais regañado | ustedes, ellos habrían regañado |
| Modo subjuntivo | |||||||
| que yo | que tú | que vos | que él, que ella, que usted | que nosotros | que vosotros | que ustedes, que ellos | |
| Presente | que yo regañe | que tú regañes | que vos regañes, regañés | que él, que ella, que usted regañe | que nosotros regañemos | que vosotros regañéis | que ustedes, que ellos regañen |
| Pretérito imperfecto | que yo regañara, regañase | que tú regañaras, regañases | que vos regañaras, regañases | que él, que ella, que usted regañara, regañase | que nosotros regañáramos, regañásemos | que vosotros regañarais, regañaseis | que ustedes, que ellos regañaran, regañasen |
| Pretérito perfecto | que yo haya regañado | que tú hayas regañado | que vos hayas regañado, hayás regañado | que él, que ella, que usted haya regañado | que nosotros hayamos regañado | que vosotros hayáis regañado | que ustedes, que ellos hayan regañado |
| Pretérito pluscuamperfecto | que yo hubiera regañado, hubiese regañado | que tú hubieras regañado, hubieses regañado | que vos hubieras regañado, hubieses regañado | que él, que ella, que usted hubiera regañado, hubiese regañado | que nosotros hubiéramos regañado, hubiésemos regañado | que vosotros hubierais regañado, hubieseis regañado | que ustedes, que ellos hubieran regañado, hubiesen regañado |
| Futuro† | que yo regañare | que tú regañares | que vos regañares | que él, que ella, que usted regañare | que nosotros regañáremos | que vosotros regañareis | que ustedes, que ellos regañaren |
| Futuro compuesto† | que yo hubiere regañado | que tú hubieres regañado | que vos hubieres regañado | que él, que ella, que usted hubiere regañado | que nosotros hubiéremos regañado | que vosotros hubiereis regañado | que ustedes, que ellos hubieren regañado |
| Modo imperativo | |||||||
| ― | (tú) | (vos) | (usted) | (nosotros) | (vosotros) | (ustedes) | |
| Presente | ― ― | (tú) regaña | (vos) regañá | (usted) regañe | (nosotros) regañemos | (vosotros) regañad | (ustedes) regañen |
| Leyenda: † arcaico, x no normativo, PART se usa más como participio, ADJ se usa más como adjetivo, ■ cambio ortográfico, ■ irregularidad | |||||||
Información adicional
[editar]Traducciones
[editar]Traducciones [▲▼]
- Alemán: [1] schimpfen (de).
- Francés: [1] reprocher (fr).
- Inglés: [1] scold (en); [4] whine (en); nag (en).
- Maya yucateco: [1] kʼeeyaj (intransitivo); [1] kʼeey (intransitivo); [1] kʼey (transitivo).
- Náhuatl de la Huasteca occidental: [1] ajua.
- Portugués: [1] repreender (pt); [2] arreganhar (pt); [5] brigar (pt).
Gallego
[editar]| regañar | |
| pronunciación (AFI) | [re.ɣaˈɲaɾ] |
| variantes | arregañar[1] |
Etimología 1
[editar]Si puedes, incorpórala: ver cómo.
Verbo transitivo
[editar]Verbo intransitivo
[editar]Locuciones
[editar]Conjugación
[editar]Conjugación de regañar paradigma: amar (regular) [▲▼]
| Formas no personales (verboides) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Infinitivo | regañar | ter regañado | ||||
| Gerundio | regañando | tendo regañado | ||||
| Participio | regañado | |||||
| Formas personales | ||||||
| Modo infinitivo | ||||||
| por . eu | por . tu | por . ele, por . ela, por . vostede | por . nós | por . vós | por . vostedes, por . eles, por . elas | |
| Infinitivo simple | por . eu regañar | por . ti regañares | por . ele, por . ela, por . vostede regañar | por . nós regañarmos | por . vós regañardes | por . vostedes, por . eles, por . elas regañaren |
| Infinitivo compuesto | por . eu ter regañado | por . ti teres regañado | por . ele, por . ela, por . vostede ter regañado | por . nós termos regañado | por . vós terdes regañado | por . vostedes, por . eles, por . elas teren regañado |
| Modo indicativo | ||||||
| eu | tu | ele, ela, vostede | nós | vós | vostedes, eles, elas | |
| Presente | eu regaño | ti regañas | el, el, vostede regaña | nós regañamos | vós regañades | vostedes, eles, elas regañan |
| Pretérito imperfecto | eu regañaba | ti regañabas | el, el, vostede regañaba | nós regañabamos | vós regañabades | vostedes, eles, elas regañaban |
| Pretérito perfecto | eu regañei | ti regañaches | el, el, vostede regañou | nós regañamos | vós regañastes | vostedes, eles, elas regañaron |
| Pretérito pluscuamperfecto | eu regañara | ti regañaras | el, el, vostede regañara | nós regañaramos | vós regañarades | vostedes, eles, elas regañaran |
| Pretérito perfecto compuesto | eu teño regañado | ti tes regañado | el, el, vostede ten regañado | nós temos regañado | vós tendes regañado | vostedes, eles, elas teñen regañado |
| Pretérito pluscuamperfecto compuesto | eu tiña regañado | ti tiñas regañado | el, el, vostede tiña regañado | nós tiñamos regañado | vós tiñades regañado | vostedes, eles, elas tiñan regañado |
| Futuro | eu regañarei | ti regañarás | el, el, vostede regañará | nós regañaremos | vós regañaredes | vostedes, eles, elas regañarán |
| Futuro compuesto | eu terei regañado | ti terás regañado | el, el, vostede terá regañado | nós teremos regañado | vós teredes regañado | vostedes, eles, elas terán regañado |
| Pretérito anterior† | eu tiven regañado | ti tiveches regañado | el, el, vostede tivo regañado | nós tivemos regañado | vós tivestes regañado | vostedes, eles, elas tiveron regañado |
| Modo condicional | ||||||
| eu | tu | ele, ela, vostede | nós | vós | vostedes, eles, elas | |
| Condicional simple | eu regañaría | ti regañarías | el, el, vostede regañaría | nós regañariamos | vós regañariades | vostedes, eles, elas regañarían |
| Condicional compuesto | eu tería regañado | ti terías regañado | el, el, vostede tería regañado | nós teriamos regañado | vós teriades regañado | vostedes, eles, elas terían regañado |
| Modo subjuntivo | ||||||
| que eu | que tu | que ele, que ela, que vostede | que nós | que vós | que vostedes, que eles, que elas | |
| Presente | que eu regañe | que ti regañes | que ele, que ela, que vostede regañe | que nós regañemos | que vós regañedes | que vostedes, que eles, que elas regañen |
| Pretérito imperfecto | que eu regañase | que ti regañases | que ele, que ela, que vostede regañase | que nós regañásemos | que vós regañásedes | que vostedes, que eles, que elas regañasen |
| Pretérito perfecto | que eu teña regañado | que ti teñas regañado | que ele, que ela, que vostede teña regañado | que nós teñamos regañado | que vós teñades regañado | que vostedes, que eles, que elas teñan regañado |
| Pretérito pluscuamperfecto | que eu tivese regañado | que ti tiveses regañado | que ele, que ela, que vostede tivese regañado | que nós tivésemos regañado | que vós tivésedes regañado | que vostedes, que eles, que elas tivesen regañado |
| Futuro† | que eu regañar | que ti regañares | que ele, que ela, que vostede regañar | que nós regañarmos | que vós regañardes | que vostedes, que eles, que elas regañaren |
| Futuro compuesto† | que eu tiver regañado | que ti tiveres regañado | que ele, que ela, que vostede tiver regañado | que nós tivermos regañado | que vós tiverdes regañado | que vostedes, que eles, que elas tiveren regañado |
| Modo imperativo | ||||||
| ― | (tu) | (vostede) | (nós) | (vós) | (vostedes) | |
| Presente | ― ― | (ti) regaña | (vostede) regañe | (nós) regañemos | (vós) regañade | (vostedes) regañen |
| Leyenda: † arcaico, x no normativo, PART se usa más como participio, ADJ se usa más como adjetivo, ■ cambio ortográfico, ■ irregularidad | ||||||
Referencias y notas
[editar]- ↑ menos recomendada
- 1 2 «regañar» en Dicionario da Real Academia Galega. Editorial: Real Academia Galega. Coruña, 2017. ISBN: 9788487987809.
Categorías:
- Español
- ES:Palabras agudas
- ES:Palabras trisílabas
- ES:Rimas:aɾ
- ES:Palabras de origen incierto
- ES:Verbos intransitivos
- ES:Verbos
- ES:Lemas
- Lemas
- ES:Términos coloquiales
- ES:Venezuela
- ES:América
- ES:Verbos regulares
- ES:Verbos del paradigma amar
- ES:Verbos de la primera conjugación
- Gallego
- GL:Páginas sin audios
- GL:Verbos transitivos
- GL:Verbos
- GL:Lemas
- GL:Verbos intransitivos
- GL:Verbos regulares
- GL:Verbos del paradigma amar
- GL:Verbos de la primera conjugación